Το ό,τι ο κόσμος είναι νοητός είναι κάτι εκπληκτικό από μόνο του. Ο Αϊνστάιν το είχε αναφέρει σχεδόν εκστασιασμένος. Το αδιανόητο είναι πώς το νόημα καθαυτό θεωρείται από όλους μας τόσο αυτονόητο. Διαθέτουμε ένα μηχανισμό που μπορεί να στοχάζεται και να κατανοεί-ερμηνεύει. Αυτό είναι τόσο θαυμάσιο και τόσο υπέροχο που δεν μπορεί παρά να καταλήγει σε οδύνη το γεγονός της πεζής αντιμετώπισής του από τις συνειδήσεις μας.

Τί είναι το νόημα και πώς συγκροτείται;
Το νόημα αναδύεται ως έννοια μέσα στη συνείδηση από την παρατήρηση και την ταξινόμηση των παρατηρήσεων, και από την προσπάθεια του νοήμονος ή έλλογου όντος να συγκροτήσει ένα λογικό – ερμηνεύσιμο κόσμο. Ως «λογικός κόσμος» εννοείται η κανονιστική ταξινόμηση των εμπειριών (αισθημάτων και παρατηρήσεων) στη βάση του αιτίου και του αποτελέσματος, από το νου, καθιστώντας τελικά ερμηνεύσιμο τον κόσμο.

Ο ερμηνεύσιμος κόσμος προέρχεται από την ανάγκη πρόβλεψης αρχικά, καθώς ο πόνος [1] εξαναγκάζει  το ζωντανό όν να μαθαίνει μέσα από την επανάληψη της οδύνης κι έτσι ξυπνάει μέσα του η αίσθηση του χρόνου και του χώρου. Ξυπνάει όμως και η πρώτη αίσθηση της ελευθερίας και της αυτοδιάθεσης: μέσα από την ικανότητα πρόβλεψης μπορούμε να αποφύγουμε τον πόνο. Πώς; Με διάφορους τρόπους, είτε με κίνηση είτε με προσαρμογή είτε με αντίσταση. 
 

Η οργάνωση αυτών των τρόπων μέσω επιλογής,  και μέσα από την συνεχή επανάληψη σε αυτόματο αντανακλαστικό,   διαμορφώνει το μηχαν ισμό.  Αρχικά ο μηχανισμός ταυτίζεται με το ζωντανό ον. Μέσα από την αύξησή του όμως σε ποσότητα διαχείρισης ερεθισμάτων και μέσα από τη σίγουρη γνώση, αναδύεται μια νέα συνείδηση και αυτό που ήταν αντικείμενο μάθησης, έχει περάσει πλέον στο επίπεδο του δεδομένου και του επιλύσιμου κάτω από το κατώφλι της συνείδησης, απελευθερώνοντάς την στο να ασχοληθεί με νέες εμπειρίες και τη διαχείρισή τους.


Έχουμε λοιπόν την εξέλιξη ως μια διαδικασία που ξεκινάει από την ανάγκη αποφυγής του πόνου που μεταγενέστερα (σε κάποιο στάδιο συνείδησης του ανθρωπίνου όντος) όμως προχωράει μέσα από την ηδονή της ίδιας της μάθησης και του θαυμαστού της ορίζοντα ή την ηδονή και τη συμπόνια που εκφράζεται μέσα από την αγάπη προς τον ή το άλλο.

Σ’ όλα τα παραπάνω έχουμε μια διαρκή επέκταση της αίσθησης και της αντίληψης της ελευθερίας εντέλει. Είναι ως εάν η ζωή να ανακαλύπτει την ελευθερία (με άπειρους τρόπους).

Στο ανώτατο αντιληπτό για μας σημείο, το  ον μπορεί να φτάσει σε μια τέτοια συνείδηση της ελευθερίας όπου ακόμη και η ταύτιση με τον εαυτό μας να αποτελεί ένα εμπόδιο ανελευθερίας.  Όπου ακόμη και η ελευθερία απέναντι στον πόνο ή το θάνατο όχι με την τάση αποφυγής αλλά με τον ηρωισμό της αντιμετώπισής τους, και όχι μέσα από διαστροφή (μαζοχισμός) ή παρανοϊκότητα ή αυτοκτονία (για αποφυγή μεγαλύτερου πόνου) αλλά από μια ισχυρή θέληση που κινητοποιείται από βαθιά στοχαστικότητα και αλτρουισμό [2] δεν έχει το παραμικρό στοιχείο αυτοαναφοράς ή εγωκεντρισμού.

Είναι το σημείο που αντιδιαστέλλεται προς την έναρξη της συνείδησης και της αυτονομίας- ελευθερίας της αρχικής εμφάνισης του βιολογικού όντος, μέσα από την ύψιστη μορφή της που είναι η ίδια η παραχώρησή της για χάρη της Ελευθερίας της ίδιας. Αυτή είναι η παντοδύναμη απελευθερωτική θέληση: η ελευθερία της ζωής έναντι και ημών των ιδίων.

___________