Creative Commons License
Είναι ελεύθερη: για Διανομή: για αναπαραγωγή, διανομή, παρουσίαση στο κοινό του Έργου. Υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις >>>
Η ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΝΥΧΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ, του Roberto Assagioli Εκτύπωση E-mail
Θρησκεία Άνθρωπος Πνεύμα

JuanCruzretrat_S.J.cross_common_200
Άγιος Ιωάννης του Σταυρού
Φωτό: wikimedia

Όταν η διαδικασία της μεταμόρφωσης φτάσει στο αποκορύφωμά της, στο τελικό και αποφασιστικό της στάδιο, σημαδεύεται κατά διαστήματα από μια περίοδο έντονης οδύνης και εσώτερης συσκότισης, που ονομάστηκε από τους Χριστιανούς μυστικιστές «η σκοτεινή νύχτα της ψυχής». Το νοητικό άγχος και η έντονη κατάθλιψη που τη συνοδεύουν έχουν μεγάλη ομοιότητα με τα συμπτώματα της νοητικής ασθένειας την οποία οι ψυχίατροι ονομάζουν «καταθλιπτική ψύχωση» ή «μελαγχολία».
Tα συμπτώματα αυτά είναι: μια συγκινησιακή κατάσταση απόγνωσης μια έντονη αίσθηση αναξιότητας, μια συστηματική αυτοϋποτίμηση και αυτοκατηγορία η εντύπωση της περιπλάνησης μέσα σε μια κόλαση, η οποία γίνεται περιστασιακά τόσο ζωηρή ώστε να προκαλεί την ψευδαίσθηση της αμετάκλητης καταδίκης, μια οξεία και οδυνηρή αίσθηση διανοητικής αδυναμίας, μια απώλεια της θέλησης, της δύναμης και του αυτοελέγχου, μια συνεχής αναποφασιστικότητα και μια ανικανότητα και αποστροφή για δράση.

Μερικά απ’ αυτά τα συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν με ηπιότερη μορφή σε κάποια προγενέστερα στάδια, αλλά δεν πρέπει να τα θεωρήσουμε σαν εκείνα που συνοδεύουν την αληθινή «σκοτεινή νύχτα της ψυχής».
Όπως το εξέφρασε η
Adela Curtiss με το χαρακτηριστικό ύφος της:
«Νιώθετε σαν να μην είσθε παρά μόνο μια τρύπα ένα τεράστιο, απύθμενο άλγος κενότητας όπου, ακόμη κι αν χυνόταν ολόκληρη η δημιουργία, θα παρέμενε μια κενότητα που θα πονούσε για το Θεό. Βέβαια, όλοι νομίζουμε πώς βρισκόμαστε σ’ αυτή την κατάσταση πολύ πριν την προσεγγίσουμε αληθινά. Κάθε διάθεση δυσαρέσκειας μπορεί να εκληφθεί σαν τέτοια, όπως διαπιστώνουμε αφού φτάσουμε στην πραγματική κατάσταση και αναπολήσουμε όλες τις ανόητες απομιμήσεις που μας παραπλανούσαν ως το σημείο ν’ αναρωτιόμαστε τι μπορεί άραγε να κάνει ο Θεός όταν αγνοεί μια πείνα και μια δίψα σαν τη δική μας»

Η περίεργη αυτή και τρομερή εσωτερική εμπειρία δεν αποτελεί μόνο μια παθολογική κατάσταση, έχει κάποια ειδική και πνευματική αιτία κι ένα μεγάλο πνευματικό σκοπό. Η αιτία αναλύθηκε με τον ίδιο τρόπο τόσο από τον Πλάτωνα όσο και από τον Άγιο Ιωάννη του Σταυρού.

Ο Πλάτωνας, στην περίφημη αλληγορία του «σκοτεινού σπηλαίου» η οποία περιέχεται στο έβδομο βιβλίο της Πολιτείας του, συγκρίνει τους αφώτιστους ανθρώπους με φυλακισμένους σ’ ένα σκοτεινό άντρο ή σπήλαιο, και αναφέρει:
«Οπότε τις λυθείη και αναγκάζοιτο εξαίφνης ανίσταθαί τε και περιάγειν τον αυχένα και βαδίζειν και προς το φως αναβλέπειν, πάντα δε ταύτα ποιών άλγοι τε και διά τας μαρμαρυγάς αδυνατοί καθοράν εκείνα, ως τότε τας σκιάς εώρα…»

Ο Άγιος Ιωάννης του Σταυρού χρησιμοποιεί περιέργως ανάλογες φράσεις:
«Ο εαυτός βρίσκεται στο σκοτάδι γιατί τυφλώνεται από ένα Φως μεγαλύτερο από εκείνο που μπορεί ν’ ανεχθεί. Όσο καθαρότερο είναι το Φως τόσο περισσότερο τυφλώνει τα μάτια της κουκουβάγιας, κι όσο εντονότερες είναι οι ηλιακές αχτίδες τόσο περισσότερο τυφλώνουν τα οπτικά όργανα, τα παραλύει εξαιτίας της αδυναμίας τους, αποστερώντας τα από τη δύναμη της όρασης. Έτσι και το Θείο Φως της ενατένισης, όταν προσκρούει πάνω σε μια ψυχή που δεν είναι ακόμη τέλεια φωτισμένη, προκαλεί πνευματικό σκοτάδι, όχι μόνο γιατί ξεπερνά τη δύναμή της αλλά γιατί την τυφλώνει και την αποστερεί από τις φυσικές της αντιλήψεις…. Όπως τα μάτια που είναι εξασθενημένα και θολά από τα δάκρυα, πονούν όταν το διαυγές φως πέσει πάνω τους, έτσι και η ψυχή, επειδή είναι ακάθαρτη, υποφέρει εξαιρετικά όταν το Θείο Φως λάμπει πραγματικά πάνω της. Κι όταν οι αχτίδες αυτού του καθαρού φωτός λάμπουν πάνω στην ψυχή, για να εξαλείψουν τα μιάσματα, η ψυχή νιώθει πως είναι τόσο ακάθαρτη και άθλια ώστε μοιάζει σαν να έχει ταχθεί ο Ίδιος ο θεός ενάντιά της, κι αυτή ενάντια στο θεό… θαυμάσια αλλά και θλιβερή εικόνα! Τόσο μεγάλη είναι η αδυναμία και η ρυπαρότητα της ψυχής, ώστε το χέρι του θεού, που είναι τόσο απαλό και ευγενικό, το νιώθει σαν βαρύ και καταθλιπτικό, μολονότι δεν την πιέζει, ούτε πέφτει πάνω της, αλλά απλώς την αγγίζει, και αγγίζει την ψυχή ευσπλαχνικά, όχι για να την τιμωρήσει αλλά για να τη γεμίσει με τη χάρη Του.»

Σε μερικές εξαιρετικές περιπτώσεις πολλές σοβαρές διαταραχές, που κάποτε οδηγούν σε πραγματικές ασθένειες, φαίνεται να οφείλονται σε μια ειδική αιτία και να έχουν την προέλευσή τους έξω από την προσωπικότητα του πάσχοντος. Η αιτία αυτή είναι η μυστικιστική υποκατάσταση, δια της οποίας μια φλογερή, στοργική και γενναιόδωρη ψυχή μπορεί να προσελκύσει την εσωτερική οδύνη και τα φυσικά συμπτώματα ακόμη ενός άλλου προσώπου. Αυτό μπορεί να φαίνεται καταρχήν παράξενο και σχεδόν απίστευτό, αλλά μια βαθύτερη έρευνα θα δείξει ότι, στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια ακραία περίπτωση της συμπαθητικής ανάληψης της κατάστασης ενός άλλου προσώπου, την οποία κατά καιρούς βίωσαν πολλοί. Η σημαντική διάκριση βρίσκεται στο γεγονός ότι η περίπτωση της «μυστικιστικής υποκατάστασης» δεν είναι κάτι που συμβαίνει δίχως επίγνωση και βούληση είναι συνέπεια μιας δραστήριας κι εσκεμμένης πνευματικής απόφασης. Αυτή η «μυστικιστική υποκατάσταση» μπορεί να επιτελεστεί τόσο σε προσωπικό όσο και σε γενικό επίπεδο. Τα παραδείγματα της πρώτης περίπτωσης δε σπανίζουν στις ζωές των Χριστιανών μυστικιστών και αγίων.

Ένα από τα γνωστότερα είναι ίσως η περίπτωση της Αγίας Θηρεσίας της Ισπανίας, η οποία αναφέρει στην αυτοβιογραφία της ότι προσέλκυσε τους ισχυρούς πειρασμούς ενός ιερέα, ο οποίος απαλλάχτηκε από αυτούς αμέσως μόλις η Αγία Θηρεσία άρχισε να υφίσταται τα μαρτύριά τους. Όμως η πιο ακραία και δραματική περίπτωση είναι της Αγίας Lydwine του Scheidham, η οποία πέτυχε να προσελκύσει μια σειρά από σοβαρές ασθένειες. Η εκπληκτική της ιστορία έχει καταγραφεί απ’ το Γάλλο συγγραφέα Huysmans.

Η γενική «μυστικιστική υποκατάσταση» συνίσταται στο να προσφερθεί κάποιος ν’ αντισταθμίσει με τις προσωπικές του οδύνες μερικές από τις οδύνες και τα σφάλματα της ανθρωπότητας. Μερικά από τα πιο αυστηρά και εσωτερικά θρησκευτικά τάγματα, όπως οι Τραππιστές (Trappists) και οι Καρμηλίτες (Carmelites), κάνουν αυτό ακριβώς.

Ένα ενδιαφέρον πείραμα αυτού του είδους, που επιχειρήθηκε από μια ομάδα δώδεκα λαϊκών σε συνεργασία με τους Καρμηλίτες του St. Remo, αναφέρεται απ’ το Montague Summers στο άρθρο του για τη «Μυστικιστική Υποκατάσταση». Περιγράφει τα αποτελέσματα ως εξής:
«Οι ψυχικές εμπειρίες των μυστικιστών ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτες. Ανάμεσα στ’ άλλα πράγματα υπέφεραν κατά τη διάρκεια της περιόδου της αφιέρωσής τους, από έντονη νοητική κόπωση και πνευματική στειρότητα, που αποτελούν πάντα την ασφαλή απόδειξη ότι η υποκατάσταση έχει γίνει αποδεκτή και λειτουργεί. Πρέπει ακόμη να σημειωθεί πώς η ψυχολογική αυτή κατάσταση άρχισε σ’ όλες τις περιπτώσεις απότομα, αμέσως αφού είχε γίνει η αφιέρωση, ενώ οι εσωτερικές διαταραχές και οδύνες αυξάνονταν από ώρα σε ώρα δίχως καμία ανακούφιση ή μείωση, ώσπου το σκοτεινό νέφος διαλύθηκε ξαφνικά, ακαριαία, και αντικαταστάθηκε από τη λιακάδα της ενδόμυχης ειρήνης και παρηγορίας που ήταν ακόμη γλυκύτερη εξαιτίας της αντίθεσής της με την  προηγηθείσα θλίψη».

Επειδή οι αυστηρές απαιτήσεις, οι ηρωικές αυτοθυσίες της «μυστικιστικής υποκατάστασης» και οι οδύνες που συνεπάγεται, τείνουν ν’ αποθαρρύνουν τον άνθρωπο, επιθυμών να διευκρινίσω τελείως το γεγονός ότι η «μυστικιστική υποκατάσταση» είναι μια ειδική κλήση, μια ιδιαίτερη μέθοδος υπηρεσίας, που πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο από εκείνους που νιώθουν πώς έλκονται απ’ αυτή και νιώθουν ακόμη πώς διαθέτουν την αναγκαία δύναμη και αντοχή για να υπομείνουν τις δοκιμασίες της. Δεν είναι μια μέθοδος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί απ’ όλους τους πνευματικούς ζηλωτές. Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι υπηρεσίας, λιγότερο επίπονοι και αυστηροί, που είναι εξίσου χρήσιμοι κι εξίσου αναγκαίοι για τη γενική εξύψωση της ανθρωπότητας. Θα ήθελα ακόμη να συμβουλέψω εκείνους που νιώθουν τη γενναιόφρονα παρόρμηση προς τη «μυστικιστική υποκατάσταση» να προχωρούν πολύ προσεκτικά και σταδιακά, και να δοκιμάζουν επανειλημμένα τη δύναμη και τα όρια της αντοχής τους προκειμένου ν’ αντιμετωπίσουν τις έντονες και σχεδόν αφόρητες αντιδράσεις.

(
Spiritual Development and its Attendant Maladies by Robert Assagioli, M.D.; From The Hibbert Journal, October 1937)


Διαβάστε επίσης:
--ΨΥΧΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ, Α' ΜΕΡΟΣ, του Roberto Assagioli --- Σειρά Σύνθεση & Σχέδιο Για το Μέλλον
--ΨΥΧΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ, Β΄ ΜΕΡΟΣ, του Roberto Assagioli --- Σειρά Σύνθεση & Σχέδιο Για το Μέλλον
--ΜΕΤΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΣΗ ΤΩΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ, του Roberto Assagioli. --- Σειρά Παιδεία & Ανθρώπινες Σχέσεις
--Η ΑΝΑΓΚΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ, του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ, του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ, του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ & ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ, του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--Η ΚΑΛΗ ΘΕΛΗΣΗ (ΒΟΥΛΗΣΗ), του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΜΑΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΒΟΥΛΗΣΗ, του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΩΣΗ & ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ, ΜΕΡΟΣ Α', του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΩΣΗ & ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ, ΜΕΡΟΣ Β΄, του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΩΣΗ & ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ_Μέρος Γ΄, του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΩΣΗ & ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ_Μέρος Δ΄, του Roberto Assagioli --- Σειρά Πνεύμα & Ηθική
--Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΓΕΝΙΕΣ ΚΑΙ Η ΨΥΧΟΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΗΛΙΚΙΩΝ_Α’ μέρος, του Roberto Assagioli --- Σειρά Παλιά & Νέα Εποχή
--Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΓΕΝΙΕΣ ΚΑΙ Η ΨΥΧΟΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΗΛΙΚΙΩΝ_Β’ μέρος, του Roberto Assagioli --- Σειρά Παλιά & Νέα Εποχή

 

Social Media

Photo Gallery

Διαφήμιση
Σόλων, για τη Σύνθεση και τον Οικολογικό Πολιτισμό - Copyright © 1990-2012 - Επικοινωνία