ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΦΙΛΟΖΩΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Απόσπασμα πρακτικών της ημερίδας: "Άνθρωποι - Πόλεις - Ζώα" που συνδιοργάνωσε η ΜΚΟ ΣΟΛΩΝ με το ΠΑΝΔΟΙΚΟ, το Δήμο Αθηναίων και το ΠΟ.ΦΥ.ΖΩ. στο συνεδριακό χώρο του Δήμου Αθήνας στις 01/04/2006.

Γιάννης Ζήσης
Μέλος γραμματείας ΠΑΝΔΟΙΚΟ & εκπρόσωπος της ΜΚΟ Σόλων

Στην εποχή μας που η πόλη λειτουργεί σαν ένα γκέτο για τους ανθρώπους, όπου η ένταση και η χρονοτριβή αποτελούν παράγοντες που περιορίζουν την ανοχή του ανθρώπου απέναντι στον συνάνθρωπο αλλά ακόμη και απέναντι στον ίδιο τον εαυτό του, εν μέρει αναμενόμενη θα ήταν και μια γκετοποίηση της πόλης απέναντι στα ζώα. Αυτή η γκετοποίηση εντείνεται καθώς όλοι οι άνθρωποι και μέσα από την εκπαιδευτική τους παράδοση έχουν δεχθεί ερεθίσματα φόβου για τα ζώα, σε πολλά σημεία αδικαιολόγητους, σε σχέση με ζητήματα υγείας, ασφάλειας κ.τ.λ. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα ζώα παρότι είναι ιθαγενείς πληθυσμοί ζωής, είναι τρίτης κατηγορίας “μετανάστες” στον ίδιο τους τον τόπο, μέσα στις πόλεις. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να πετύχουμε μια αλλαγή αυτής της στάσης. Μια τέτοια αλλαγή θα σηματοδοτούσε και πολλές άλλες αλλαγές, για την καθημερινότητα, για την ποιότητα της ζωής, του ανθρώπου, για τη σχέση του με τον εαυτό του, τη φύση και τους συνανθρώπους του.

Το βασικό μας στήριγμα για να πετύχουμε αυτή την αλλαγή, είναι να αξιοποιήσουμε τις δυνάμεις εκείνων των ανθρώπων που από φύση και θέση είναι αλληλέγγυοι με τα ζώα, βρίσκουν μια παρηγοριά στη σχέση τους με τα ζώα, ανταλλάσουν την εμπειρία της συμπάθειας και της περιθωριοποίησης, ή που σε τελική ανάλυση ανταλλάσουν μαζί τους ένα όραμα για έναν καλύτερο κόσμο, πιο φιλικό για τη ζωή. Τα ζητήματα του περιβάλλοντος δείχνουν πως δεν υπάρχει άλλη λύση πέρα από την πολιτική της βιωσιμότητας και της αειφορίας σε όλους τους τομείς και τις σχέσεις ή από την επιστροφή της ζωής στο κέντρο των εξελίξεων όποια και αν είναι η μορφή αυτής της ζωής. Έτσι λοιπόν το ζήτημά μας η ολοκληρωμένη φιλοζωική πολιτική, είναι ένα ζήτημα με νευραλγική σημασία.

Η ολοκληρωμένη φιλοζωική πολιτική ξεκινάει πρώτα από μια πολιτική τοπικότητας, από την τοπική δημιουργία του φιλοζωικού πυρήνα, που βέβαια συνδέεται και με μια δυναμική εμπειρίας από άλλες φιλοζωικές δράσεις και οργανώσεις, από άλλες περιοχές. Έχει μέσα της απ’ αρχής την δυναμική της δικτύωσης, είτε αυτή η δικτύωση γίνεται μέσα από τον κυβερνοχώρο, από το διαδίκτυο, όπου πραγματικά μπορεί να δει κανείς ή να πάρει σοβαρές αξιόπιστες πληροφορίες και επίσης να αντλήσει τεκμηρίωση, ιδέες δράσης και μεθοδολογία, είτε αυτή η δικτύωση είναι μέσω ομοειδών οργανώσεων. Θα σταθούμε αρχικά στην τοπική δημιουργία του φιλοζωικού πυρήνα.Το πρωταρχικό ερέθισμά μας είναι η ψυχαγωγική σχέση με τα ζώα, η οποία όμως πρέπει να είναι βιώσιμη. Να βασίζεται σε αυτή τη χάρη που έχουν τα ζώα, που προσφέρουν κάτι ανόθευτο στον ανθρώπινο πολιτισμό, στην ανθρώπινη σχέση και παρουσία. Να βασίζει στην συμπάθεια της ζωής, αυτή την αλληλεγγύη της ζωής, στο παιχνίδι, σε αυτή την απελευθέρωση της δημιουργικότητας και της έμπνευσης, μέσα από την φιλία της ζωής. Στη συνέχεια περνάμε σε αυτή την έμπρακτη αλληλεγγύη, στην υποστήριξη των ζώων, που ολοκληρώνεται κατά κύριο λόγο με την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα ζώα & των προβλημάτων της οργάνωσης του τοπικού φιλοζωικού πυρήνα.

1) Για να ολοκληρώσουμε αυτή την αντιμετώπιση των προβλημάτων χρειάζεται πρώτον να οργανώσουμε τον φιλοζωικό πυρήνα,

2) Δεύτερον αυτό σημαίνει ότι πρέπει να συναντηθούν μεταξύ τους αυτοί που έχουν αυτήν την φιλοζωική διάθεση, να ανταλλάξουν εμπειρίες, να ανταλλάξουν σκέψεις & να οργανωθούνε όχι μόνο με βάσει αυτό το αντικείμενο αλλά και με άλλα αντικείμενα που αφορούν την ποιότητα ζωής, την πόλη, τις πολιτιστικές εμπειρίες, την δημιουργικότητα. Μπορούμε να πούμε ότι τα ζώα μπορούν να λειτουργήσουν σαν ένας ενδιάμεσος παράγοντας - ιστός, για να ανακτήσουμε την χαμένη κοινωνικότητα.
Στη συνέχεια αφού οργανωθεί ο πρώτος φιλοζωικός πυρήνας μπορεί και πρέπει να διευρυνθεί αυτός ο πυρήνας, σε επίπεδο γειτονιάς, σε επίπεδο συνοικίας, δημοτικού διαμερίσματος κ.ο.κ.
Η διεύρυνση του φιλοζωικού πυρήνα πρέπει να ξεκινάει από την επιτυχία της δράσης του και από την καταγραφή & την πρόσκληση των ανθρώπων που έχουν αντίστοιχα ενδιαφέροντα κτλ.

3) Για να είναι βιώσιμες αυτές οι δράσεις, απαιτείται ένα τρίτο στοιχείο. Είναι η δημιουργία συστήματος.
Η δημιουργία συστήματος έχει τέσσερις άξονες που είναι:
α) η εθελοντική εργασία (που μπορούμε να την θεωρήσουμε και σαν μια αποκατάσταση της σχέσης μας με μια μορφή εργασίας που την συμπαθούμε και που δεν είναι αναγκαστική, μια απελευθέρωση της δημιουργικής μας διάθεσης και χαράς).

β) ο δεύτερος άξονας είναι οι υποδομές και οι λειτουργίες. Αυτές οι υποδομές μπορούν να λειτουργήσουν σε σχέση με τα κτηνιατρεία, με τα pet-shop, (ανάλογα και με τις ιδεολογικές βέβαια προτιμήσεις), αλλά και στην προοπτική επίσης υποδομών άλλων περιοχών εγγύτερων όσο το δυνατόν σε εμάς, ώστε να υπάρχει κάποια εξυπηρέτηση για τις δράσεις. Οι υποδομές βέβαια μπορεί να συνδέονται και με έναν χώρο συνάντησης που μπορεί να μην είναι ένας χώρο με πάγια έξοδα. Μπορεί να είναι εναλλασσόμενη αυτή η σχέση μας με το χώρο να μην είναι σταθερής προτίμησης. Οι υποδομές συνδέονται και με λειτουργίες γραμματείας, επικοινωνίας, συνάντησης, οργάνωσης προσφοράς εθελοντικής εργασίας, κ.ο.κ.

γ) Ο τρίτος άξονας είναι η συνεννόηση και η πληροφόρηση. (Πρέπει να αποκαταστήσουμε μια ανταλλαγή απόψεων, ένα διάλογο, να κατανοούμαστε αμοιβαία, και βέβαια να ανταλλάσουμε γρήγορα πληροφόρηση & να λειτουργούμε σαν παρατηρητές. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί μέσα από αυτό αναδεικνύεται και το πεδίο της δράσης και ο τρόπος και η μέθοδος).

δ) Ο τέταρτος άξονας είναι η ανάπτυξη των δυνατοτήτων οικονομικής και οργανωτικής στήριξης. (Αυτό βέβαια είναι ιδιαίτερα σημαντικό σημείο. Καταρχήν πρέπει να έχουμε μια διαφάνεια στα οικονομικά, να μην χωράει παραμικρή υποψία, να έχουμε την αθωότητα των ζώων, αυτών που θέλουμε να στηρίξουμε, σε αυτό το θέμα και να κατοχυρώσουμε και αυτή την ελκυστική φερεγγυότητα και από την άλλη μεριά να είμαστε πειστικοί μεθοδολογικά, να αναπτύσσουμε σωστές δημόσιες σχέσεις, με φορείς επιχειρηματικούς, με φορείς δημόσιους φορείς ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα όπως είναι & η τοπική αυτοδιοίκηση, ώστε να έχουμε την αναγκαία στήριξη οικονομική, οργανωτική και υποδομών για μια πιο παραγωγική παρουσία και μια διευκόλυνση της δράσης μας ώστε τελικά να καλλιεργείται μια αίσθηση κύρους και αποτελεσματικότητας).

Ο τελευταίος λοιπόν αυτός άξονας, μας οδηγεί σε μια επόμενη ενότητα στην ανάπτυξη της εξωτερικής συνεργασίας.
1) Η ανάπτυξη της εξωτερικής συνεργασίας, προνομιακά πρέπει να λειτουργήσει με βάση και την αρχή της επικουρικότητας, της εγγύτητας, σε σχέση με την αυτοδιοίκηση όπου υπάρχει και μεγαλύτερη ώσμωση σε θεσμικό επίπεδο αλλά σε σχέση και με την τοπική κοινωνία και με την κοινωνία των πολιτών. Εδώ υπάρχει σίγουρα πολύ βαθιά εμπειρία και θα κατατεθεί από πολλούς φορείς και σε αυτή την ημερίδα, και από την άλλη μεριά που κατά

2) δεύτερο λόγο από άλλους φορείς τόσο ομοειδείς. όσο και διαφορετικούς ώστε να μην καλλιεργείται μια αίσθηση ανταγωνιστικότητας ή περιχαράκωσης, ώστε να ενθαρρύνεται τελικά η αποτελεσματικότητα και η συνέπεια των δράσεων, κατά

3) τρίτο λόγο με τις υπηρεσίες και με τη διοίκηση και ιδιαίτερα με αρμόδιες ή συναρμόδιες υπηρεσίες,

4) τέταρτον με πρόσωπα και συνεργάτες,

5) πέμπτον με οικονομικούς υποστηρικτές,

6) έκτον με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και του Χορηγούς Επικοινωνίας. Εδώ είναι ιδιαίτερα σημαντικό αυτό το σημείο, γιατί ένα μεγάλο μέρος της ευαισθητοποίησης περνάει από εδώ, και καλό θα είναι να θεσμοθετήσουμε ένα σύστημα υπεύθυνης ενημέρωσης με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ένα πρωτόκολλο για υπεύθυνη ενημέρωση, ώστε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να λειτουργούν με μια αυτοδέσμευση, με μία δεοντολογία απέναντι σε αυτά τα ζητήματα και να μην δημιουργείται ένα ντόμινο πανικού, φόβου και αντιπαράθεσης σε σχέση με την προστασία των ζώων και τη δράση των φιλοζωικών οργανώσεων.
Εδώ σημαντικό ρόλο παίζουν οι εσωτερικοί παράγοντες αυτών των μέσων και ιδιαίτερα τα Μέσα τα οποία αναπτύσσουν μια συντονισμένη και οργανωμένη δραστηριότητα φιλοζωική και που έχουν ειδικές στήλες και αναφορές. Και εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι είναι στο δικό μας χέρι να θεσμοθετήσουμε την φιλοζωική Αριστεία απέναντι στα ζώα και να δημιουργήσουμε θεσμούς αμφίδρομου οφέλους και αλληλεγγυότητας με τα μέσα επικοινωνίας και τους εργαζόμενους σε αυτά και όχι μόνο.

7) Ο επόμενος άξονας εξωτερικής είναι με το όλο της τοπικής κοινωνίας. Εδώ θέλει ιδιαίτερη προσοχή και διαβούλευση. Εδώ βοηθάνε οι ημερίδες, οι συζητήσεις, σε βάση επικαιρότητας και όχι μόνο.
Μια ιδιαίτερη ομάδα που μπορεί να λειτουργήσει σαν καταλύτης ευαισθητοποίησης αλλά και ευθύνης σε σχέση με τα ζώα είναι η κατηγορία του πληθυσμού των προσώπων που χρειάζονται υποστηρικτικές υπηρεσίες από ζώα, από ζώα συντροφιάς, από ζώα υποστήριξης, και από τα ζώα που λειτουργούν σαν αλληλεγγύη άδολη και σαν μια κοινωνική αθωότητα σε σχέση με ανθρώπους που βρίσκονται στο περιθώριο, με άτομα με ειδικές ανάγκες, κ.ο.κ.
Κοινές δράσεις με συλλογικούς φορείς αλλά και συνεργασίες με συγκεκριμένα τέτοια πρόσωπα είναι ιδιαίτερα σημαντικές,

8) Τέλος είναι η ανεύρεση προσώπων που μπορούν να υιοθετήσουν ζώα με υπεύθυνο τρόπο.

Όπως είπαμε και πιο πριν, υπάρχει η ανάγκη για δημιουργία ενός πεδίου ευαισθητοποίησης και συνεργασίας. Αυτό το πεδίο θα αναδειχθεί καλύτερα με την οργάνωση εκδηλώσεων και συγκεκριμένα εδώ βλέπουμε να λειτουργούν καταλυτικά τέσσερις κύριες ομάδες ευαισθητοποίησης.
1) Η πρώτη ομάδα είναι τα παιδιά και οι παράγοντες που εμπλέκονται στην περιβαλλοντική εκπαίδευση.

2) Η δεύτερη ομάδα είναι οι κρίσιμες ομάδες πληθυσμού με ειδικές ανάγκες αλλά και άλλες ομάδες.

3) Η τρίτη ομάδα είναι το ευρύ κοινό που έχει μια χαλαρή σχέση με το θέμα εκτός από τις περιόδους όπου διαμορφώνονται ιδιαίτερες εντάσεις, προσεγγίσεις ή αποκλίσεις σε σχέση με την τρέχουσα επικαιρότητα.

4) Η τέταρτη ομάδα είναι οι υποστηρικτές, οι οποίοι πρέπει να τύχουν μιας ιδιαίτερης αναγνώρισης & οργάνωσης, ώστε να αισθάνονται ότι η υποστήριξή τους ή το έργο και το προϊόν που δίνουν, έχει μια υψηλή απόδοση η οποία σε ένα βαθμό γυρνάει και σε αυτούς σαν αναγνώριση κοινωνική, τόσο από τις φιλοζωικές οργανώσεις όσο και από το ευρύ κοινό.

Τώρα πρέπει να περάσουμε σε κάποια σημαντικά βήματα τα οποία θα παίξουν ένα καταλυτικό ρόλο.
1) Το πρώτο είναι η δράση και η καταγραφή των φιλόζωων γεωγραφικά και τομεακά σε διάφορους τομείς. Δηλαδή για παράδειγμα, οι βουλευτές & οι ευρωβουλευτές που έχουν μια ευαισθησία σε αυτό τον τομέα μπορούν να καταγραφούν και να αξιοποιηθούν και αυτή είναι μια τομεακή καταγραφή. Επίσης η ανάλογη καταγραφή πρέπει να γίνει γεωγραφικά.

2) Το δεύτερο βήμα είναι η δημιουργία πυρήνων σε περιοχές και φορείς εκεί που υπάρχει έλλειψη.

3) Το τρίτο είναι τα σεμινάρια και η εκπαίδευση που είναι αναγκαία και εσωτερικά για τις οικολογικές & φιλοζωικές οργανώσεις αλλά και εξωτερικά,

4) το τέταρτο είναι η οργανικοποίηση της σχέσης της κοινωνίας των ζώων με τις τοπικές κοινωνίες, το να φτιάξουμε δηλαδή αυτές τις σχέσεις με τα ζώα της γειτονιάς μας, να τις προσωποποιήσουμε, να οδηγηθούμε σε μια οικειότητα αναγνώρισης μαζί τους. Είναι μια καινοτομία κιόλας αυτό που θα διαμόρφωνε μια ενδεχόμενη ιδιαίτερη ελκυστικότητα ακόμη και για οικοτουριστικούς ή άλλους λόγους. Εντοπίζεται εδώ και μια προβολή των τοπικών κοινωνιών μέσα από αυτή τη διαδικασία.

5) Το πέμπτο σημείο, είναι η δημιουργία εθνικών και τοπικών προγραμμάτων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Η δημιουργία λοιπόν εθνικών και τοπικών προγραμμάτων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων, όπως για παράδειγμα με την νόσο-γρίπη των πτηνών ή σε άλλες περιπτώσεις με την διαχείριση των αδεσπότων κ.ο.κ. είναι ιδιαίτερα σημαντική και απαιτεί την συμμετοχή της πολιτείας με τις τομεακές πολιτικές, στη βάση μιας ευελιξίας και στη βάση διαμόρφωσης κατά περίπτωση εταιρικών σχημάτων.

6) Ο έκτος άξονας, το έκτο βήμα, συνδέεται με την ανάπτυξη συστημάτων πληροφόρησης, παρατήρησης, αναφοράς και συνεργατικής άμεσης βοήθειας.
Η αναγκαιότητα για συστήματα παρακολούθησης, πληροφόρησης, αναφοράς, συνεργασίας, και άμεσης βοήθειας, είναι εμφανής.

7) Τέλος το έβδομο και σημαντικό σημείο είναι η παρέμβαση σε χώρους οργανωμένης βαρβαρότητας ή κακής συμπεριφοράς απέναντι στα ζώα και τις ζωωκοινωνίες, στην πόλη και την ύπαιθρο. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι εδώ διαμορφώνεται και σφυριλατείται και η ολοκλήρωση της φιλοζωικής πολιτικής και ο αγώνας. Εδώ σημαντικός είναι ο ρόλος του ακτιβισμού, σαν έκφραση της πολιτικής αντίστασης και ευαισθητοποίησης, σαν έκφραση συνηγορίας απέναντι στα ζώα.

Εδώ πρέπει να δούμε μια σειρά από κρίσιμα σημεία, εκτός από τα προηγούμενα βήματα, που είναι τα εξής:
1. η ανεύρεση και η καταγραφή εθελοντών και προσφερόμενης εθελοντικής εργασίας με αυτοδεσμευτική συνέπεια. Εδώ θέλουμε και τον διεθνή εθελοντισμό που παίζει ένα ρόλο ευαισθητοποίησης και ανταλλαγής εμπειρίας αλλά και την οργανωμένη καταγραφή εθελοντών και εθελοντισμού σε επίπεδο προσώπων όσο το δυνατόν πιο άμεσα στην γειτονιά μας, στο δημοτικό διαμέρισμα, στην πόλη και στο χωριό.

2. η οργάνωση και η εύρεση εθελοντικού δυναμικού.

3. η δημιουργία υποδομών, κέντρου αναφοράς και βοήθειας

4. οι ολοκληρωμένες τοπικές και εθνικές προγραμματικές πολιτικές

5. η συνεργασία με τοπικές ομάδες στις τοπικές κοινωνίες

6. η ανάπτυξη χώρων και προγραμμάτων ειδικής εταιρικής κοινωνικής ευθύνης που συνδέεται π.χ. και με την προσφορά χρήσιμων ειδών για την περίθαλψή και την αρωγή στα ζώα.

7. το έβδομο σημείο είναι συναφές & με τις ευαίσθητες ομάδες, σε σχέση με τη δημιουργία κινήτρων δράσης και συμμετοχής κυτταρικά από το μοναχικό άνθρωπο, την οικογένεια, τη γειτονιά, την επιχείρηση, την πόλη και την ύπαιθρο.

8. το όγδοο σημείο περιλαμβάνει την ανάπτυξη ενός συστήματος προσωπικής υπευθυνότητας, το να μη δημιουργούνται προβλήματα. Εδώ παίζει σημαντικό ρόλο ο νόμος που διαμορφώνει ένα πλαίσιο υπευθυνότητας προσωπικής αλλά πάνω από όλα αυτό είναι θέμα παιδείας και εκπαίδευσης, είναι θέμα πολιτισμού, νοοτροπίας & συμπεριφοράς.

9. την οργάνωση & διάχυση φιλοζωικής θεωρίας και πρακτικής με υλικά επίπεδα ευρύτατου φάσματος ευαισθητοποίησης. Αυτό σημαίνει παραγωγή ντοκυμαντέρ, σποτς και άλλων οπτικοακουστικών μέσων όπως και άλλα μέτρα δράσεων π.χ. ερωτηματολόγια κ.ο.κ. για την ευαισθητοποίηση και την διάχυση της πληροφορίας.

10. η αλλαγή των νόμων και των θεσμικών προγραμματικών πλαισίων και κινήτρων μέσα από προτάσεις, διάλογο και αξιολόγηση της κατάστασης. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι η χώρα μας μπορεί να κάνει πολύ περισσότερα και θα έχει πολύ μεγαλύτερο όφελος και από τον τουρισμό και από την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας, αλλά και από την ψυχική ισορροπία που θα μπορεί να βρει μέσα από τη σχέση της με τη φύση. Γι’ αυτό πρέπει να διευρυνθεί, να βοηθηθεί στην αποκατάσταση μιας νέας σχέσης αντίθετα από το αποστειρωμένο από τη φύση περιβάλλον, το οποίο είναι βιομηχανικά μηχανικιστικό, δημιουργεί γκέτο και τελικά δημιουργεί και συσσωρεύει προβλήματα και κρίσεις ενδογενείς και εξωγενείς σε σχέση με το περιβάλλον.

11. Το δημιουργικό Αρχείο, η καταγραφή των παραδειγμάτων και εμπειριών.
Εδώ περιλαμβάνεται και η καταγραφή αξιολόγησης.
Πιστεύουμε ότι τον 21ο αιώνα, καθώς τα προβλήματα του εαυτού μας με τα προβλήματα του περιβάλλοντος έρχονται όλο και πιο κοντά, και αναδεικνύεται η νέα διαλεκτική της ζωής στο ψυχολογικό αλλά και στο υλικό επίπεδο, το ζήτημα των ζώων σαν παραγόντων ανοσίας, σαν παραγόντων αντίστασης απέναντι στις νέες περιβαλλοντικές συνθήκες και ασθένειες, το ζήτημα των ζώων σαν παραγόντων αποκατάστασης της ψυχικής ισορροπίας και αρμονίας και του κλίματος της συμβιωτικότητας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό γι’ αυτό πρέπει να αναπτυχθεί ολοκληρωμένη πολιτική φιλοζωική. Γι’ αυτό πιστεύουμε το σημαντικότερο που πρέπει να προκύψει από αυτή την ημερίδα είναι ένας θεσμός και επαναλαμβανόμενης προσέγγισης στο πρόβλημα, δηλαδή μια τακτική συνεδριακή βάση. Κατά δεύτερο λόγο πρέπει να προκύψουν διαρκή εργαστήρια διαβούλευσης, προτάσεων και δράσης για τις σχέσεις των ανθρώπων με τα ζώα, στην πόλη και στην ύπαιθρο. Και κατά τρίτον λόγο πρέπει να υπάρξει μια διαδικασία ενός ολοκληρωμένου συστήματος στήριξης με πόρους, τόσο από τον ιδιωτικό τομέα όσο και από τον δημόσιο τομέα, ώστε να αναπτυχθεί μια κοινωνική οικονομία που να είναι βιώσιμη και να υποστηρίζει τις δράσεις.

Το ΠΑΝΔΟΙΚΟ και οι οργανώσεις του όπως και όλες οι άλλες φιλοζωικές οργανώσεις και τα δίκτυά τους, πιστεύουμε ότι πρέπει να σταθούνε στη λογική μιας ισηγορίας και ισοτιμίας μεταξύ τους αλληλέγγυα και να αναπτύξουν έναν ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό λόγο και δράση για το συγκεκριμένο πρόβλημα και συνεργασία με την αυτοδιοίκηση, με τον κόσμο της εργασίας, με τις τοπικές κοινωνίες, με την πολιτεία και τον ιδιωτικό τομέα, προκειμένου να αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα.

Με αυτή την ευχή ελπίζουμε να είναι μια ημερίδα σταθμός η σημερινή και να αποτελέσει ένα διαρκές βήμα με ομάδες δουλειάς για την παραπέρα προώθηση των θέσεων, των συμπερασμάτων και των προτάσεων.