|
Αυτή είναι η οριστική αυγή της νέας εποχής αν και η αφετηρία της σηματοδοτείται αρκετά πιο πριν όταν γίνεται η πρώτη επιτυχής διαδικασία διάσπασης προκαλούμενη τεχνητά, τεχνολογικά στην Ρώμη 11 περίπου χρόνια νωρίτερα. Στην συνέχεια, σε διάφορες πόλεις και άλλες φορές πραγματοποιήθηκαν επιτυχείς διασπάσεις. Ευτυχώς όλες τους όπως και η προηγούμενη περνάνε απαρατήρητες από τους επιστήμονες μέχρι που φτάνουμε στην διάσπαση η οποία έγινε από Γερμανούς επιστήμονες στην Ναζιστική Γερμανία με την Λίζα Μάϊτνερ, τον Όττο Χαν και τον Φριτς Στράσμαν.
Στοχαστές όπως ο Άρθουρ Καίσλερ προτείνουν ότι θα πρέπει να αλλάξουμε το ημερολόγιο της ανθρωπότητας και να το ενοποιήσουμε με αφετηρία την 6η Αυγούστου 1945. Συνεπώς έτσι θα το κάνουμε πιο παγκόσμιο, καθώς ας μη ξεχνάμε ότι έχουμε ένα χριστιανικό ημερολόγιο στην Δύση ενώ άλλες χώρες έχουν άλλο ημερολόγιο. Στις μέρες μας πληθυσμιακά ο μεγαλύτερος αριθμός των ανθρώπων έχουν άλλα ημερολόγια έναντι του χριστιανικού. Ο Καίσλερ λοιπόν πρότεινε σαν μια νέα αφετηρία ημερολογιακή την 6η Αυγούστου του 1945 στο βιβλίο του «Ιανός». Υπό πολλές απόψεις θα μπορούσε κανείς να υιοθετήσει αυτή την ημερομηνία για πολλούς λόγους.
Πρώτον, «η ανθρωπότητα έδειξε» ακόμη πιο πειστικά ότι μετά από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο καθώς μνημόνευε ο Πωλ Βαλερύ «μπορεί να αυτοκαταστραφεί» και όχι μόνο αυτό αλλά να καταστρέψει πλήρως και τον πλανήτη.
Δεύτερον, γιατί η ευθύνη πλέον είναι τεράστια και πρέπει να μπούμε σε μια άλλη διαδικασία προσέγγισης των τεχνολογικών εφαρμογών και για στρατιωτικούς αλλά και για ειρηνικούς σκοπούς, όπως έδειξε το μεγάλο ατύχημα του Τσέρνομπιλ και το μικρότερης κλίμακας στο Three Mile Island.
Συνεπώς θα πρέπει να υιοθετήσουμε πολύ πιο ισχυρό διεθνές δίκαιο, όχι όμως δίκαιο των ισχυρών. Θα πρέπει να προβληματιστούμε πολύ βαθιά καθώς όχι μόνο κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και των διάφορων φάσεών του αλλά και αμέσως μετά, με την λογική του αποδιοπομπαίου τράγου, πολλοί υιοθετούσαν πχ την πιθανότητα χρήσης πυρηνικών όπλων σε διάφορες κλίμακες όπως στον πρώτο πόλεμο εναντίον του Ιράκ. Είδαμε πόσο αβασάνιστες είναι οι συνειδήσεις των ανθρώπων σε μια τέτοια προοπτική προκειμένου να γλιτώσουν από κάποιες θανατηφόρες για μικρούς έστω αριθμούς, εθνικών στρατών επιχειρήσεις. Οι λαοί των ισχυρών κρατών αδυνατούν να πάρουν την θέση του αδύναμου, να μπουν στην θέση του άλλου. Αντίθετα, ακόμη και σε προσεγγίσεις δημοσκοπικές, αναδεικνύουν και υιοθετούν χρήσεις των όπλων μαζικής καταστροφής και για προληπτικούς λόγους.
Ακόμη περισσότερο η πολεμική βιομηχανία και το στρατιωτικό βιομηχανικό σύμπλεγμα έχουν λόγους να προωθήσουν δειγματικές εφαρμογές όπως και οι ρεαλιστικές στρατηγικές που αποτιμούν το κόστος στις ανθρώπινες ζωές με μια κτηνώδη προσέγγιση.
Δεδομένου ακόμη ότι το «θηρίο» που κατοικεί μέσα στον άνθρωπο και στον ανθρώπινο πολιτισμό κρύβει μια βαρβαρότητα που όπως έλεγε ο Καρλάυλ «είναι έτοιμη να μας κατασπαράξει», θα πρέπει να σταθούμε πολύ βαθιά υπεύθυνα εφαρμόζοντας ένα μεγάλης κλίμακας Καντιανό πρόγραμμα* για την πυρηνική εποχή. Θα είναι ένα πρόγραμμα δικαιοσύνης, ειρήνης, ελευθερίας και αλληλεγγύης και αυτό πρέπει να εφαρμοστεί όχι μόνο ως διεθνής νόμος αλλά και ως παγκόσμια οικουμενική παιδεία και κουλτούρα διεθνών σχέσεων.
Παράλληλα γεννάται το ερώτημα πόσο δίκαιοι είμαστε απέναντι στις περιπτώσεις των πυρηνικών δυνάμεων; Είναι φανερό όπως το ομολόγησε και ο τέως Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζίμμυ Κάρτερ αλλά και άλλοι, ότι υπάρχουν πυρηνικές δυνάμεις που είναι στο απυρόβλητο των διεθνών οργανισμών παρ’ ότι κατέχουν μεγάλο αριθμό πυρηνικών κεφαλών ενώ αναζητώνται προσχηματικά, σαν αποδιοπομπαίοι τράγοι, οι αναδυόμενες πυρηνικές δυνάμεις ή και αυτές που επιδιώκουν να γίνουν πυρηνικές δυνάμεις όπως η Βόρεια Κορέα και το Ιράν αντίστοιχα.
Είναι σαφές ότι η πυρηνική καταστροφικότητα και ισχύς δεν πρέπει να εξαπλώνεται και αυτό είναι άσχετο από τις καθεστωτικές καταστάσεις. Συνεπώς υπάρχει ένα πρόβλημα εδώ. Δεν μπορεί να ακολουθούμε δύο μέτρα και δύο σταθμά. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η πυρηνική τεχνολογία πρέπει να είναι προσβάσιμη πλήρως στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών οπουδήποτε στην Γη. Πρέπει να είναι προσβάσιμη στην ανθρωπότητα υπό την ευρύτερη έννοια σε όλες τις εφαρμογές και να μην γίνει ένα πεδίο προνομιακό από όσους πρόλαβαν και μπήκαν στην πυρηνική ελίτ για όλο το μέλλον. Ο ελιτισμός της συγκέντρωσης καταστροφικής ισχύος είναι ένα θέμα που αφορά την ανθρωπότητα και όχι τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ. Αφορά τον ΟΗΕ και την Γενική Συνέλευση και όχι μόνο τα κράτη-μέλη και τις πολιτικές των βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Αντίστοιχα πρέπει να προσεγγίσουμε και το θέμα των ειρηνικών εφαρμογών με πλήρη επιστημονική διαφάνεια που να αφορά και τα ερευνητικά στοιχεία αλλά και τα ζητήματα των ατυχημάτων όπως επίσης και την διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων. Ταυτόχρονα πρέπει να φύγουμε από την λογική του παγκόσμιου ολιγοπωλίου της πυρηνικής τεχνολογίας δηλαδή των ισχυρών επιχειρηματικών παγκόσμιων συμφερόντων.
Παράλληλα εννοείται ότι θα πρέπει να προσέξουμε τα ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας απέναντι στην τρομοκρατία-αυτό είναι σαφές. Θα πρέπει να προσέξουμε επίσης τα ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας απέναντι σε εξτρεμιστικές συνθήκες τις οποίες βέβαια δεν θα τις κατασκευάζουν τα μέσα ενημέρωσης και οι γεωπολιτικές στρατηγικές για λόγους σκοπιμότητας. Αυτές τις αναγνωρίζει κατά κάποιο τρόπο η ανθρωπότητα. Είναι σαφές δηλαδή ότι δεν πρέπει να υπάρξουν στα χέρια νέων «Αξονικών δυνάμεων» για να υιοθετήσουμε την ορολογία του Μεσοπολέμου και του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, πυρηνικά όπλα.
Αυτό όμως σημαίνει μια άλλη προσέγγιση γύρω από την πυρηνική τεχνολογία ώστε να μην δημιουργείται η εικόνα της πυρηνικής ελίτ.
Είναι γελοίο πράγματι να αισθάνονται κάποιες χώρες ότι έχουν το δικαίωμα της πυρηνικής τεχνολογίας και να το παίρνουν από τον εαυτό τους. Δεν υπάρχει τέτοιο δικαίωμα και δεν έχει δείξει καμία χώρα απόλυτη νομιμότητα στην διαχείριση της ισχύος και ούτε και πρέπει να αναμένει κανείς κάτι τέτοιο.
Συνεπώς αυτό που πρέπει να εφαρμοστεί είναι ένα οικουμενικό Καντιανό πρόγραμμα γύρω από την πυρηνική ασφάλεια. Η πυρηνική τεχνολογία σίγουρα είναι μια αναδυόμενη τεχνολογία σε σχέση με την ενέργεια αλλά εδώ πρέπει να προσεγγιστούν όλα τα κρίσιμα ζητήματα και να μην γίνουν εκπτώσεις στα ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας και στα ζητήματα διαχείρισης των αποβλήτων. Πρέπει να αναδιαπραγματευτούμε τα ζητήματα αυτά μ’ έναν τρόπο ασφαλή, δημοκρατικό και περιβαλλοντικά βιώσιμο, χωρίς «σημαίες ευκολίας» και με προσχήματα.
Το πιο κρίσιμο πάντως ζήτημα συνδέεται με τις στρατιωτικές εφαρμογές της πυρηνικής τεχνολογίας όπου η ανθρωπότητα αισθάνεται ότι είναι έρμαιο όπως και ο κάθε πολίτης στον κόσμο, ενός αβυσσαλέου ανταγωνισμού ισχύος. Ο προβληματισμός λοιπόν θα πάει κατ’ ανάγκη στην κατεύθυνση για την δημιουργία ενός άλλου παγκόσμιου πολιτισμού και μιας νέας παγκόσμιας δομής διακυβέρνησης που δεν θα περιορίζει τις δημοκρατικές πολιτείες της ανθρωπότητας τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ αλλά θα συντονίζει τις πολιτικές μ’ έναν τρόπο βαθιά ειρηνικό, με διαδικασίες αλληλεγγύης και μερισμού, με δικαιοσύνη και με συνθήκες ελευθερίας για τους ανθρώπους και ευθύνης για το περιβάλλον.
Δυστυχώς σήμερα έρπει ο εφησυχασμός και απουσιάζουν εκείνες οι ηγετικές μορφές καλής Θέλησης, Λογικής και Συνεργασίας όπως οι Σβάιτσερ, Ράσσελ, Αινστάιν, Κιουρί, κλπ που ύψωσαν την φωνή τους με υπαρξιακή αγωνία για το μέλλον της ανθρωπότητας και του πολιτισμού στην πυρηνική εποχή.
Η πυρηνική τεχνολογία δεν είναι απλά «παρά υπέροχα προβλήματα της φυσικής» όπως χαρακτήρισε ειδεχθώς αβασάνιστα ο Φέρμι, γιατί έτσι γίνεται ένα υπέροχο θέμα της βιομηχανίας και του στρατού αμέσως μετά, όπως και έγινε. Αυτό είναι το δρομολόγιο του «πυρηνικού Φάουστ». Η Γνώση και η Δημιουργία στην εποχή μας πρέπει να αναλάβουν πλήρως την ευθύνη τους γιατί η Γη δεν έχει έξοδο κινδύνου. Το παρήγορο ωστόσο είναι ότι σήμερα υπάρχουν αντίστοιχα μη κυβερνητικές οργανώσεις και φορείς που συνεχίζουν το έργο τους για θέματα ειρήνης, οικονομικής δικαιοσύνης και μερισμού, ελευθερίας, συνεργασίας, ευθύνης, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και βιώσιμης ανάπτυξης. Η πυρηνική εποχή πρέπει να είναι εποχή απόλυτης ευθύνης όλων αλλιώς κάποια στιγμή θα γίνει εποχή της πυρηνικής αβύσσου και της βαρβαρότητας.
Η πρόβλεψη για τον κίνδυνο μιας τέτοιας πορείας είναι αρκετά προγενέστερη αν και το ορόσημό της είναι στον διάλογο που μνημονεύεται στο βιβλίο «Από Χίλιους Ήλιους Φωτεινότερο» του Ρόμπερτ Γιούνγκ μεταξύ του Λαντζεβέν και ενός φοιτητή που εξέφραζε τον προβληματισμό του για τις δραματικές εμπειρίες του μέσα από τον ρατσισμό που αναδυόταν στην Ναζιστική Γερμανία. Ο Λαντζεβέν εκεί μνημονεύει ότι φοβάται πολύ περισσότερο το νετρόνιο που είναι κάτι από το οποίο δεν θα λυτρωθεί ποτέ η ανθρωπότητα, ενώ κάποια στιγμή ο ναζισμός θα εξαφανιστεί.
* Καντιανό πρόγραμμα είναι το Λογικό Σχέδιο στην βάση της επιδίωξης της διαρκούς και οικουμενικής ειρήνης, βασισμένης σε κανόνες στις διεθνείς σχέσεις στη βάση του «κοινού των Αμφικτιόνων» ή της «κοινωνίας των εθνών». Είναι ένα πρόγραμμα στο οποίο δίνει μεγάλη έμφαση ο Γιούργκεν Χάμπερμας, ιδιαίτερα ύστερα από τον δεύτερο «πόλεμο του κόλπου» ως βάση για τη διεθνή κοινωνία.
|
