H ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΟΛΙΣΤΙΚΗ,
ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Το δοκίμιο “Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΟΛΙΣΤΙΚΗ, ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ”αναφέρεται στην ανάγκη να υπάρξουν Νέες Επιστήμες, με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η αποξένωση των γνώσεων από τη ζωή του επιστήμονα -η αλλοτρίωση της χρήσης τους μέσα στο κοινωνικό σύνολο από την αλλοτρίωση των ανθρώπων και τα  οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα και η ανεπάρκεια της γνώσης για τον σύγχρονο κόσμο, όλα αυτά- μας αναγκάζουν στη διατύπωση της πρότασης για την ανάπτυξη εκείνων των Νέων Επιστημών που θα γεφυρώσουν την αποξένωση των τεχνολογιών από το ψυχικό βάθος της ζωής και του ανθρώπινου Είναι.

Το δοκίμιο θα δημοσιευτεί σταδιακά. Με την παρούσα σειρά δημοσιεύσεων πιστεύουμε πως συμβάλουμε στον διάλογο για την αναζήτηση ενός βιώσιμου πολιτισμού με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον.
Κείμενο: Γιάννης Ζήσης, συγγραφέας

1. --Ολιστική, Συνθετική & Πλανητική Επιστήμη
2. --Για την Ανθρωπολογία του μεταβλητού ανθρώπου
3. --Ανθρωπολογία της μετουσίωσης: το κλειδί της εξέλιξης
4. --Η Ανθρωπολογία της κοινωνικής εξέλιξης
5. --Η Πρόκληση του τέλους του κράτους της αναγκαστικότητας
6. --Η Αναδιάρθρωση του αρχέγονου λάθους
7. --Παγκόσμια κρίση & επιστήμη της Σύνθεσης
8. --Περιβαλλοντικά ατυχήματα ή περί του αναπόφευκτου του απίθανου

_________________________________________

Αν λάβουμε σοβαρά υπόψη μας την οικολογική κρίση, πρέπει να στραφούμε προς την πρόληψη. Η πρόληψη της εμβάθυνσης της οικολογικής κρίσης είναι, καταρχήν, απλή.
Συνίσταται στη μείωση της υλικής μας κατανάλωσης, στη μείωση των αποβλήτων που πετάμε στο περιβάλλον μας. Από εκεί πρέπει να ξεκινήσουμε ζητώντας από τις πλουσιότερες χώρες να περιορίσουν την κατανάλωσή τους. Kαι πρέπει να το ζητήσουμε αυτό από τις πλούσιες χώρες και όχι από τις φτωχότερες της Αφρικής ή της Ασίας που δικαιούνται περισσότερης προόδου.

Ξέρω επιστήμονες σε πολιτιστικούς φορείς, που εξαναγκάζοτανται σε παραίτηση με χίλια δυο εξευτελιστικά τερτίπια. Ξέρω υπαλλήλους με μηδενικά προσόντα που ακόμα και σήμερα κατέχουν μόνιμες θέσεις στον χώρο του πολιτισμού. Ξέρω ηθοποιούς που δουλεύουν εξαντλητικό ωράριο σε φωτοτυπάδικα, οι οποίοι θα έβγαζαν μάτι στην Επίδαυρο, αν οι κρατικές σκηνές μας είχαν την τόλμη να ανεβάσουν τα στάνταρ όσων πληρώνουν με δημόσιο χρήμα. Ξέρω ζωγράφους τόσο καλούς, που έξω θα ήταν ανάρπαστοι, να διδάσκουν σχέδιο στα σχολεία.

Όσοι χρησιµοποιούν για τις µετακινήσεις τους ποδήλατο ζουν περισσότερο από εκείνους που επιµένουν να κινούνται στις πόλεις στους τέσσερις τροχούς. Στο συµπέρασµα αυτό κατέληξε µελέτη επιστηµόνων που δηµοσιεύτηκε πρόσφατα στο έγκυρο ιατρικό περιοδικό «British Medical Journal».

Από την αρχή της ανθρωπογένεσης μέχρι σήμερα οι σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση και τους συνανθρώπους του, μέσα σ’ αυτή, διαμόρφωναν τις αξίες και τα πρότυπά του.

Τόσο το πρότυπο της ανταγωνιστικότητας όσο και το πρότυπο της συλλογικότητας διαμορφώθηκαν μέσα από αυτή τη σχέση. Εκείνο που δήλωνε την ιδιαιτερότητα του ανθρώπου σε σχέση με τη φύση είναι η πιο λεπτομερής, πολύπλοκη και ποιοτική ανάδειξη των αξιών που γεννήθηκαν μέσα από αυτή τη σχέση.

Έτσι δομήθηκαν οι κοινωνικές αξίες για το περιβάλλον. Δομήθηκαν μέσα από τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον και τη φύση και από τις σχέσεις του με τους συνανθρώπους του.

Ο άνθρωπος ως είδος ανέπτυξε τον νου του ως όπλο απέναντι στις συντριπτικές απειλές που βίωνε. Ο νους μας αναπτύχθηκε ως αντανακλαστική απάντηση στη μειονεξία μας ως είδος απέναντι στα άλλα είδη. Ως συνέπεια ο πολιτισμός μας βασίστηκε πάνω στην ανάπτυξη ψυχολογικών αντανακλαστικών που απωθούν –δεν λύνουν- τον πόνο της αίσθησης της μειονεξίας και του φόβου του θανάτου. Η κληρονομιά μας αυτή αποτελεί μια φυλακή, μια πρόκληση απελευθέρωσης αλλά και βιωσιμότητας.

Στο ανθρώπινο στάδιο εξέλιξης εμφανίζονται άλλα πεδία συνείδησης από των άλλων γνωστών μορφών ζωής. Πιθανή εξαίρεση ίσως αποτελεί το ζωικό στάδιο, αλλά η σαφής εκδήλωση άλλων πεδίων συνείδησης υπάρχει στο ανθρώπινο στάδιο εξέλιξης.

Υπάρχουν τα πεδία των φυσικών, των συναισθηματικών και των νοητικών γεγονότων, ενώ δεν αποκλείεται και η εμφάνιση νέων πεδίων.

Η εξέλιξη της κοινωνίας είναι αντίστοιχη του ατόμου. Σήμερα βιώνουμε ακόμη το στάδιο που μπορούμε να αποκαλέσουμε ως το στάδιο της τελετουργικής κοινωνίας. Σε αυτή τη φάση παραμένουμε από την εποχή της ανθρωπογένεσης. Η ανθρώπινη κοινωνία διανύει ακόμα την προϊστορία της και είναι δέσμια μιας μηχανιστικής και τελετουργικής αντίληψης της συγκρότησής εγκλωβισμένης στο όνομα χωρίς νόημα. Τελετουργική ήταν η ζωή μας στην πρωτογονική φάση, τελετουργική είναι και τώρα στην τρίτη ή ακόμη και την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση.

‘Έχουν περάσει αρκετοί αιώνες από τότε που ο Άγγλος Φιλόσοφος Francis Bacon μας συμβούλευε ότι “nature to be commanded must be obeyed” δηλ. ‘προκειμένου να τιθασέψουμε τη φύση θα πρέπει να την υπακούμε’ . Μήνυμα που όμως όσο ο άνθρωπος αύξανε τις γνώσεις του, αποκτούσε πνευματική και υλική δεξιότητα και που την παρερμήνευσε σαν υπεροχή έναντι των άλλων όντων και της ίδιας της φύσης του το ξέχασε βάναυσα το παραβίασε και τώρα υφίσταται τις συνέπειες.

Όπως συνέχεια βλέπουμε, έχουμε φθάσει στο σημείο μιας τεράστιας κρίσης, στην οποία διακυβεύεται όχι μόνον η ανθρώπινη, αλλά και η πλανητική επιβίωση από τις ανθρώπινες ενέργειες. Ακόμη και αν η κλιματική αλλαγή οφειλόταν στην δραστηριότητα του ήλιου, αυτό δεν θα μπορούσε να αλλάξει. Τώρα αντιμετωπίζουμε ξεκάθαρα τόσο την προφανή αλαζονεία των ισχυρών, όσο και την προφανέστατη αδράνεια των πολλών.

       Η διάχυση της περιβαλλοντικής ηθικής στον πολιτισμό είναι ένα ζητούμενο της ενσωμάτωσης της ηθικής, της νοοτροπίας και της συμπεριφοράς. Αυτή η διάχυση συμβαίνει στο πλαίσιο που προαναφέραμε ως «κανόνας και συγκίνηση», μέσα από την ευαισθησία και μέσα από τη θέσμιση.