Συνεπώς η νηφαλιότητα είναι αναγκαία ιδιότητα για να υποστηρίξει την εφαρμογή των αξιών, για να λειτουργήσει ως μέτρο.Η επίτευξη όμως της νηφαλιότητας σημαίνει ορθή πολιτική επικοινωνία και δημοκρατική και πνευματική εκπαίδευση. Σε αυτό το πεδίο τελικά θα πρέπει να υπάρξει:
1. μια εξειδικευμένη πολιτική η οποία να μας απελευθερώσει από τις «μονόδρομες» και αδιέξοδες ιδεολογικές και ιδεολογηματικές δημαγωγίες και να αναδείξει την αυτοτέλεια του ανθρώπινου παράγοντα με αλληλέγγυο τρόπο.

2. μια εκπαίδευση με την οποία να μπορούμε να υποστηρίξουμε την ισηγορία στην κατεύθυνση της ποιότητας και της πολιτικής σύνθεσης και αποτελεσματικότητας.

Η νηφαλιότητα θα υποστηρίξει επίσης τον εξελικτικό πραγματισμό. Η νηφαλιότητα αναγνωρίζει τις συσχετίσεις και τις πραγματικότητες της διαρθρωτικής σχέσης πολιτικών ή οικονομικών υποκειμένων και συστήματος όπου προφανώς τόσο οι πολιτικές όσο και οι οικονομικές αξίες -μεταξύ αυτών και το κέρδος- μπορούν να συνεκτιμηθούν. Το κέρδος και η πρωτοβουλιακότητα, η ελευθερία και βέβαια το κέρδος θα μπορεί να ρυθμίζεται με όρους διαφάνειας, θεσμικότητας και  κοινής ωφέλειας.

Η νηφαλιότητα θα λέγαμε ήταν μια αξία που έλειπε και λείπει τόσο από την ιδεολογία όσο και από τη διακυβέρνηση όπου η ιδεολογία εκφράζει και την κοινωνία ως πολιτικό σώμα και ως πολιτικό ρυθμιστή. Και εδώ αναδεικνύονται και τα ζητήματα που αφορούν που αφορούν εκπαίδευση και τη διαμεσολαβητική πολιτική επικοινωνίας και των μέσων ενημέρωσης.

Η αξία της διαφάνειας και η ρύθμιση της ιδιωτικότητας
Όμως η νηφαλιότητα δεν είναι επαρκής παράγοντας από μόνη της αν δεν συνοδεύεται από τη διαφάνεια. Η διαφάνεια είναι η δεύτερη αξία της διακυβέρνησης, των θεσμών και της επικοινωνίας. Διαφάνεια πολιτική, οικονομική, πολιτισμική και κοινωνική. Και δω βέβαια τίθεται το ζήτημα της ιδιωτικότητας και της ελευθερίας.

Η ιδιωτικότητα και η ελευθερία πώς μπορούν να συνυπάρξουν με τη διαφάνεια; Η διαφάνεια είναι όρος για τη δημοκρατία αλλά η υπερβολή της διαφάνεια μπορεί να λειτουργήσει σαν πολιτισμικός και θεσμικός παράγοντας ολοκληρωτισμού.

Εδώ ακριβώς πρέπει να προσδιορίσουμε τα όρια της ιδιωτικότητας και του απορρήτου θεωρώντας ως δεδομένο:

1. την ισχυρή τάση ιδιοτέλειας

2. την αναγκαιότητα της ανθρώπινης ελευθερίας

Δεν υπάρχει ελευθερία για την ισχύ. Υπάρχει ελευθερία για τη διαβίωση όπου η έννοια της διαβίωσης αποσυνδέεται από την άσκηση της ισχύος και έναντι του φυσικού περιβάλλοντος που σημαίνει την ανάγκη σεβασμού των περιβαλλοντικών και βιολογικών αξιών και ταυτόχρονα σημαίνει και την ανάγκη ρύθμισης της οικονομικής πρωτοβουλίας σε σχέση με το περιβάλλον. Δηλαδή η οικονομική δραστηριότητα πρέπει να τελεί υπό ένα καθεστώς περιβαλλοντικής διαφάνειας.

Προφανώς βέβαια ο βίος υπό την έννοια του οικείου χώρου τελεί υπό το καθεστώς των ανθρώπινων δικαιωμάτων και ελευθεριών και του αλληλέγγυου χαρακτήρα τους στον βαθμό που το αλληλέγγυο των δικαιωμάτων δεν παραβιάζεται, στον βαθμό αυτό η ισχύ και η ιδιωτικότητα πέραν αυτού ο αλληλέγγυος χαρακτήρας της ελευθερίας επιβάλλει διαφάνεια.

Η διαφάνεια είναι αναγκαία για την ορθή λήψη αποφάσεων και για την κοινωνική εξυπηρέτηση και της ελευθερίας και της συνοχής. Η διαφάνεια είναι όρος και της αγοράς για την λειτουργία της ελευθερίας και της ζήτησης των καταναλωτών για την λειτουργία της ανταγωνιστικότητας υπό το πρίσμα της ωφέλειας του καταναλωτή, του κέρδους του καταναλωτή. Η διαφάνεια διαμορφώνει επίσης το πλαίσιο της θεμιτότητας της ανταγωνιστικότητας για την προσφορά.

Έτσι βλέπουμε και την αναγκαιότητα μιας εννοιακής και αξιακής διαφάνειας που θα διαλύσει την σύγχυση και την στρέβλωση των θεσμών που προκαλείται από το έλλειμμα του εννοιολογικού προσδιορισμού στη λειτουργία τους. Βλέπουμε επίσης την αναγκαιότητα της βιωματικής και της θεσμικής διευκρίνισης του κόσμου της έννοιας. Ο κόσμος της έννοιας αναδεικνύεται και στο πεδίο της νηφαλιότητας. Είναι ο κόσμος του λόγου. Όλες οι πολιτικές, συστημικές, οικονομικές,  πολιτισμικές αξίες και άλλες, μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά μόνο υπό το φως του κόσμου της έννοιας και του λόγου.

Η αξία της δικαιοσύνης
Η αξία της δικαιοσύνης είναι η επόμενη αξία που προτείνουμε. Η αξία της δικαιοσύνης πραγματώνει τις άλλες αξίες, αποτελεί το μέτρο της πράξης. Υποδηλώνει την ανάγκη ενός συστήματος απόδοσης ως προς τη διαφάνεια, τη νηφαλιότητα, τη δυνητική ισότητα και την πραγματική έννοια της ευκαιρίας και της ελευθερίας σε μια αφετηριακή δυναμική αλλά και σε μια προοπτική βιωσιμότητας. Η δικαιοσύνη εξυπηρετεί ακριβώς τον λόγο στο εμπράγματο μέτρο.

Η θεωρία του δικαίου καλείται να βρει τις τομές μεταξύ ελευθερίας και ευθύνης, δικαιώματος και εμπράγματης υποχρέωσης που υποδηλώνει αμοιβαιότητα. Η παραγωγή εξάλλου του οποιουδήποτε προϊόντος αναδεικνύει μια κυκλική και ρυθμιστική συνεκτικότητα. Είτε αυτό είναι πολιτικό είτε οικονομικό προϊόν.

Αναφορές:
[1] Μουτσοπούλου Ιωάννα, Το αυτογνωσιακό νόημα της ευτυχίας και οι ανθρώπινες σχέσεις
[2] Γιούνγκ Κάρλ, Aυτογνωσία και πολιτικές κρίσεις (του Καρλ Γιούνγκ)

(Φωτό: wikimedia)

Γιάννης Ζήσης

Το παρόν κείμενο αποτελεί μέρος του δοκιμίου με τίτλο “Πολιτικές αξίες και αξιοπιστία στη νέα εποχή” το οποίο δημοσιεύεται σταδιακά.