Μερλώ Ποντύ
Φωτό:Wikimedia

Σχόλιο στο διαχρονικό νόημα της αντιδικίας μεταξύ Καίστλερ και Μερλώ Ποντύ
        Υπάρχει ένας κύκλος αντιδικίας γύρω από την έννοια του Γιόγκι και του πολίτη του κόσμου ο οποίος άνοιξε από την μία με την απολογητική εναλλακτικότητα του Άρθουρ Καίστλερ και το βιβλίο του με τίτλο «Κομισάριος και o Γιόγκι»[1]  και από την άλλη με την κριτική που του άσκησε ο Μερλώ - Ποντύ στο «Ανθρωπισμός και Τρομοκρατία». 
         Θα μπορούσε να υπάρξει ένας πιο θεραπευτικός και εναλλακτικός κύκλος. Ο Μερλώ - Ποντύ αδικεί την έννοια Γιόγκι καθώς την καθιστά συνώνυμη του κενού συναισθήματος.

        Με παρόμοιο τρόπο αδικήθηκε ο Ανρί Μπεργκσόν παρά την ρητή του δήλωση ότι η αναφορά του στην ενόραση δεν υπονοούσε το ένστικτο και το συναίσθημα αλλά την ανάκτηση των ενεργειών του πνεύματος στο ίδιο το πνεύμα σε κατεύθυνση ανάδρομη και αντίρροπη από αυτήν που ειδικεύεται ως δημιουργική εκδήλωση του πνεύματος μέσω της διανόησης και της σκέψης.

Γιόγκα: μόδα, φονταμενταλισμός ή απελευθέρωση;
        Τα πράγματα για την έννοια Γιόγκι έγιναν αρκετά πιο δύσκολα -από μια άλλη άποψη περισσότερο μόδα- μετά από την εξάπλωση των κατ’ επάγγελμα Γκουρού ή «πνευματικών εγχειρημάτων – επιχειρήσεων» από δυτικόστροφους Ανατολίτες. Μπροστά στην σύγχυση αυτή θα αγανακτούσε ιδιαίτερα ένας από τους βασικούς ευαγγελιστές της πραγματικής Ανατολικής φιλοσοφίας και πρακτικής της Γιόγκα στη Δύση, ο Βιβεκανάντα [3] και θα αγανακτούσε και προς τις δύο κατευθύνσεις.  Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση με μια ώριμη νηφαλιότητα θα τοποθετείτο ένας οραματιστής της σύνθεσης Ανατολής και Δύσης ο Ωρομπίντο [4,] έχοντας ως πρόσθετο εφόδιο την εμπειρία των σπουδών στο Κέιμπριτζ και την Οξφόρδη. 

         Θεωρητικά η έννοια Γιόγκι παραπέμπει στον έλεγχο της συνείδησης και στην αποκεντρωμένη ταύτιση της ταυτότητας και της συνείδησης με την έννοια της πλήρους διάστασης συμπαντικότητας και όντος. Είναι μια εξαιρετικά δυσχερής διεργασία που σημαίνει και μια ικανότητα αναδρασιακού ελέγχου σταθεροποιώντας λειτουργίες ή όργανα και συνεπώς μια ασυνήθιστη ικανότητα μιας συνείδησης χωρίς placebo διαμεσολάβηση στο πεδίο των σωμάτων.

         Προφανώς μια τέτοια οντότητα είναι ελεύθερη τόσο από την οικονομική και κοινωνική αλλοτρίωση όσο και από την φιλοσοφική ή την θρησκευτική έριδα. Είναι ένα ζητούμενο, είναι ένας πραγματικός υπεράνθρωπος όπως έθεταν τον όρο στοχαστές από τον Μάρτιν Χοσέ έως τον Καζαντζάκη [5] ή τον Έμερσον, [6] χωρίς καμία αλλοτριωτική εμπλοκή μιας ανάρμοστης και οντολογικά ανόητης θέλησης για δύναμη.

Ο πολίτης του κόσμου
         Ο Γιόγκι είναι ένας πλήρης πολίτης, είναι πολίτης τόσο του κόσμου όσο και της χώρας του. Υπό την έννοια αυτή μετέχει πλήρως του ανθρωπισμού και ταυτόχρονα κατέχει το κλειδί κάθε δυνάμεως που είναι η σωματοποίηση της συνείδησης, όχι ως αντιδικία, ως εξαφάνιση του άλλου και κυριαρχία αλλά ως αυτοέλεγχο και αυτουπερβατικότητα.

         Τελικά το πρόβλημα είναι θεμελιωδώς ανθρωπολογικό και εντοπίζεται σε κάθε βαθμίδα. Θα έλεγε κανείς ότι: επίσης και το ούτε αυτό, ούτε εκείνο καταλήγουν με πραγματικά ζητούμενα. Έτσι οι καταφάσεις και οι αρνήσεις -είτε στερούνται περιεχομένου είτε έχουν περιεχόμενο- και η λυδία λίθος τους είμαστε εμείς. Εμείς είμαστε η υδρία της ευθύνης του κόσμου και της θεωρίας. Εμείς είμαστε υπεύθυνοι για τον εαυτό μας και για τους άλλους και είμαστε υπεύθυνοι τόσο ατομικά όσο και συλλογικά ως ολότητα.

        Πολλές φορές άνθρωποι -υποτίθεται του πνεύματος ή πνευματικοί- έδρασαν ως κομισάριοι της εξουσίας. Επίσης, άνθρωποι της πολιτικής και της ιστορίας εξέφρασαν την πνευματικότητα, αρκετά σπανιότερα όμως. Η διαχωριστικότητα τελικά πολλές φορές κρύβει ή θεατρικοποιεί την ενότητα, την εμπλοκή και την διασύνδεση υποκειμένων και πεδίων.

Το ζήτημά μας λοιπόν είναι να είμαστε και πολίτες και "γιόγκι" ή ησυχαστικοί στοχαστές.

Αναφορές
[1] Καίστλερ Άρθουρ, 1990, Ο κομισάριος και ο Γιόγκι, εκδόσεις ΚΑΚΤΟΣ
[2] Μερλώ- Ποντύ Μωρίς, 1998, Ανθρωπισμός και τρομοκρατία, εκδόσεις ΕΞΑΝΤΑΣ
[3] Ρολάν Ρομαίν, Ραμακρίσνα – Βιβεκανάντα, 1978, εκδόσεις ΔΙΒΡΗΣ
[4] ΣΡΙ ΩΡΟΜΠΙΝΤΟ,
[5] Καζαντζάκης Νίκος, ΠΙΣΤΕΥΩ…… του Νίκου Καζαντζάκη ,
[6] Emerson Ralph , ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΨΥΧΗ

Σχετικά άρθρα:
1. TO ΠΕΡΑΣΜΑ AΠΟ ΤΗ ΧΩΡΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ
Η αδυναμία και η ατέλεια των εναλλακτικών κινήσεων της «νέας εποχής» και όχι μόνο
2. ΠΑΛΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ
Για την θεμελιώδη σύγχυση γύρω από την έννοια της παλιάς και της νέας εποχής.
Η ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΝ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΟΥΝ ΤΗ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ
A.Κουλτούρες και ρεύματα της Νέας Εποχής
B.Πνευματικότητα και εναλλακτικές κουλτούρες

Γιάννης Ζήσης, συγγραφέας

Ημερομηνία ανάρτησης: 27 Αυγούστου 2010