Creative Commons License
Είναι ελεύθερη: για Διανομή: για αναπαραγωγή, διανομή, παρουσίαση στο κοινό του Έργου. Υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις >>>
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ PDF Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό

Η καλύτερη ίσως προσέγγιση στο πεδίο της ιστορίας, στο πεδίο του παρόντος και του μέλλοντος είναι μέσα από την αξιολόγηση της σχέσης μας με τις ιδέες και μέσα από την επίδραση που είχαν οι θεωρίες και οι ιδέες στην πράξη. Όπως έλεγε ο Κέυνς «και όταν ακόμα δεν το ξέρουμε και αγωνιζόμαστε, επαναστατούμε, πολεμάμε είμαστε φορείς κάποιων ιδεών που ίσως να ξεκίνησαν από ένα ακαδημαϊκό εργαστήριο σκέψης». Το αποδίδουμε αυτό θα λέγαμε σε μια ελεύθερη απόδοση. Μια τέτοια δυναμική των ιδεών υπάρχει όχι μόνο μέσα από τις πολιτικές ιδέες αλλά ευρύτερα απ’ όλες τις ιδέες. Η ιδέα του Εαυτού, η ιδέα της Ψυχής, η ιδέα της Ελευθερίας, η ιδέα του Λόγου ή της ίδιας της Λογικής, η θεωρία για κάθε μία από αυτές τις ιδέες είναι ένα τεράστιο ζήτημα επί χιλιετίες. Από τους πολιτισμούς των μεγάλων ποταμιών του κόσμου ως τον Αττικό ουρανό και ως την επικράτεια του Ρωμαϊκού νόμου, αυτές οι ιδέες έπαιζαν ένα καταλυτικό ρόλο και βρισκόντουσαν σε μια ζωντανή σχέση με τη ζωή, έστω και αν δεν ήταν άμεσα ορατές απ’ τον καθένα.

Περισσότερα...
 
Ο ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό

treno300Στον 20ο αιώνα ξεδιπλώθηκε μια παγκόσμια ισορροπία στο πεδίο της διανόησης σε Δύση και Ανατολή. Για πρώτη φορά σε ένα τόσο μεγάλο εύρος αγγίχθηκαν ισότροπα τόσο τα τεχνολογικά όσο και τα πνευματικά θέματα. Το γεγονός ότι αποφεύχθηκε ο κίνδυνος ενός διανοητικού ολοκληρωτισμού βασισμένου στη μηχανιστική σκέψη, επιβεβαίωσε την αναγκαιότητα του θεμελιώδους στοχασμού.
Ο θεμελιώδης στοχασμός: 1. εξισορρόπησε την μηχανιστική ερμηνεία του κόσμου φανερώνοντας ότι η φύση λειτουργεί περισσότερο ολιστικά από όσο εκτιμούνταν & 2. αποκάλυπτε τις παραλληλίες του επιστητού με τη συνείδηση.

Περισσότερα...
 
Η ΓΝΩΣΗ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ (του Βασίλη Κάλφα) PDF Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τρίτη, 14 Μάρτιος 2017 15:01

psifidoto-sxoli-platonaΟ Πλάτων προσεγγίζει το πρόβλημα της γνώσης σε πολλούς διαλόγους, πουθενά όμως δεν αναπτύσει μια πλήρη θεωρία της γνώσης. Απορρίπτει τις αισθήσεις ως πηγή της έγκυρης γνώσης και υποδεικνύει την οδό της εκπαίδευσης και της επίπονης διανοητικής άσκησης ως μέθοδο πρόσβασης στη γνώση των Ιδεών.

Οντολογία και γνωσιολογία

Αν και ο Πλάτων αναφέρεται συχνά σε γνωσιοθεωρητικά ζητήματα, δεν υπάρχει διαλογος όπου εκτίθεται η πλατωνική θεωρία της γνώσης. Ο Θεαίτητος έχει θέμα του τη γνώση, είναι όμως ένας κριτικός  διάλογος, που αποσκοπεί κυρίως στην απόρριψη της αισθησιοκρατίας, και καταλήγει σε απορία. Είναι ωστόσο σαφές ότι ο Πλάτων, σε καμμία περίοδο της φιλοσοφικής του πορείας, δεν αποδέχθηκε τη θέση ότι η αίσθηση μπορεί να είναι πηγή έγκυρης γνώσης (ο ίδιος αποδίδει τη θέση αυτή στον σοφιστή Πρωταγόρα).

Περισσότερα...
 
ΟΝΕΙΡΟΠΟΛΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΜΟΝΑΧΙΚΟΥ ΠΕΡΙΠΑΤΗΤΗ (της Ευτυχίας Κωνσταντακοπούλου) PDF Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Παρασκευή, 10 Μάρτιος 2017 17:35

peripatitis-380Jean Jacques Rousseau (1712-1778)

Ο συγγραφέας Jean Jacques Rousseau που γεννήθηκε στη Γενεύη ανήκει στην εποχή του διαφωτισμού. Εποχή όπου η φιλοσοφία οραματίζεται την ιδανική κοινωνία για τον άνθρωπο. Η επιθυμία των συγγραφέων αυτής της εποχής να ενημερώσουν το κοινό για τα μεγάλα πολιτικά, ιστορικά ή κοινωνικά προβλήματα, γέννησε τις ιδέες που αποτέλεσαν τις βάσεις της μοντέρνας σκέψης. Για πρώτη φορά στη Δύση καλλιέργησαν την ιδέα ότι το πεπρωμένο του ανθρώπου εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από τον ίδιο.

Περισσότερα...
 
Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ – ΣΚΕΨΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΟΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΟΠΟΤΚΙΝ (της Δανάης Κασίμη) PDF Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 09 Μάρτιος 2017 17:34

pk«Πράγματι, μήπως η ζωή και όλη η ιστορία των ανθρώπων δε μας διδάσκουν ότι, αν οι άνθρωποι καθοδηγούνταν αποκλειστικά από σκέψεις προσωπικού οφέλους, δε θα ήταν εφικτή καμία κοινωνική ζωή; Ολόκληρη η ιστορία της ανθρωπότητας δείχνει ότι ο άνθρωπος είναι ο μέγας σοφιστής και ότι το μυαλό του μπορεί να βρει, με εκπληκτική ευκολία, κάθε λογής δικαιολογία για εκείνο στο οποίο τον ωθούν οι επιθυμίες και τα πάθη του.»[1]
«…η τεράστια σημασία της αρχής της αλληλοβοήθειας αναδεικνύεται πλήρως στο πεδίο της ηθικής.

Περισσότερα...
 
ΝΟΜΙΝΑΛΙΣΜΟΣ. ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΟΝΤΕΡΝΟ (του Αθανάσιου Γιωργιλά) PDF Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τετάρτη, 18 Ιανουάριος 2017 15:23

carappaccio miracleofthetruecrossΑπό την θεολογία στον σχετικισμό

Μας παραμένει άγνωστο κατά πόσο ο William of Ockham κατανοούσε το μέγεθος της ρήξης και τις συνέπειες που θα προκαλούσε η προσπάθεια του να αποκαταστήσει στους σχολαστικούς της εποχής του τον εμπειρικό Αριστοτέλη. Ίσως απλά στρεφόμενος κατά των καθολικών αφαιρέσεων (universalias) το μόνο που να επιζητούσε ήταν η επαναφορά του πρακτικού νου στην προγενέστερη του θέση, δίπλα στις υπόλοιπες «ευγενείς τέχνες», μετά την απεμπόληση του στην απαξία από την πρωτοκαθεδρία του θεωρητικού βίου (vita contemplativa). Κάτι που επετεύχθη τελικά αργότερα με τους ουμανιστές που μετατόπισαν το κέντρο βάρος από τη μεταφυσική στις ανθρωπιστικές επιστήμες.

Περισσότερα...
 
ΖΑΝ-ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ PDF Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό

J.-.J-Rousseau 1712-1778Το παρόν άρθρο προορίζεται να είναι η εισαγωγή σε μια σειρά άρθρων που σκοπό έχουν να παρουσιάσουν το έργο και τη ζωή του Ρουσσώ.

Ο Γουέλς στην ιστορία του (1) είχε πει για τον Μογγόλο αυτοκράτορα των Ινδιών Ακμπάρ ότι είναι ένας από τους "αρμούς" της ιστορίας.

Με τον ίδιο τρόπο πιστεύω ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε τον Ζαν Ζακ Ρουσσώ και θα δούμε στα επόμενα άρθρα εάν αυτός ο ισχυρισμός μου επαληθεύεται από τα γεγονότα ή όχι.
Για να μπορέσουμε να αξιολογήσουμε την συνεισφορά κάποιου στην ιστορία, θα πρέπει να επιχειρήσουμε να ανασυνθέσουμε σε κάποιο βαθμό το ιδιαίτερο περιβάλλον μέσα στο οποίο έζησε και τις προκλήσεις που αντιμετώπισε, ώστε να αντιληφθούμε την ποιότητα και την πρωτοτυπία της σκέψης του και την έκταση της συνεισφοράς του στην πρόοδο της ανθρωπότητας.

Περισσότερα...
 
ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΛΑΣ, ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ & ΜΑΪΚΛ ΙΓΝΑΤΙΕΦ: ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ "ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΟΥ ΕΓΩΙΣΜΟΥ" Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Δευτέρα, 09 Ιανουάριος 2017 14:48

d029Πρόκειται για απόσπασμα μιας συζήτησης των Καστοριάδη και Λας με τον M. Ignatieff, σε εκπομπή του Channel 4, με θέμα την «κουλτούρα του εγωϊσμού». Δημοσιεύτηκε από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις (2014, σσ.26-40)
Μετάφραση: Χριστίνα Σταματοπούλου

Μάικλ Ιγνάτιεφ: Τίθεται, λοιπόν, ένα ενδιαφέρον ερώτημα: πρόκειται για την αιτία ή για το αποτέλεσμα της κατάρρευσης του δημόσιου χώρου; (Απευθύνεται στον Κ. Λας) Ποιά είναι, στην προκειμένη περίπτωση, η σχέση ανάμεσα στο άτομο και τον δημόσιο χώρο που βρίσκεται σε κρίση;

Περισσότερα...
 
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: ΞΕΧΑΣΜΕΝΑ ΝΟΗΜΑΤΑ (του Γιώργου Ν. Οικονόμου) PDF Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τρίτη, 03 Ιανουάριος 2017 16:23

dikaiosini 6Ο ελληνοδυτικός πολιτισμός ξεκινά με το αίτημα για δικαιοσύνη. Αυτό είναι εμφανές στα καταγωγικά κείμενα της αρχαιοελληνικής γραμματείας στην «Ιλιάδα» και την «Οδύσσεια» του Ομήρου (8ος π.Χ. αι.) και στα «Εργα και Ημέραι» του Ησιόδου (7ος π.Χ. αι.).

Πράγματι από τα έργα αυτά αναδύεται ένα σαφές αίτημα για δικαιοσύνη, όπως φαίνεται τόσο στο περιεχόμενο όσο και στους χρησιμοποιούμενους όρους που υποδηλώνουν ή εκφράζουν την έννοια της δικαιοσύνης.

Περισσότερα...
 
ΟΙ ΣΟΦΙΣΤΕΣ ΩΣ "ΚΙΝΗΜΑ" ΙΔΕΩΝ (του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου) PDF Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 22 Δεκέμβριος 2016 14:32

sofistes1Σοφιστές και Πλάτων: Ηθικός σχετικισμός και ηθικός ρεαλισμός

§1 – Ι. Ποιοι ονομάζονται σοφιστές; Οι στοχαστές εκείνοι, που εμφανίστηκαν μετά τους προσωκρατικούς στοχαστές και επιχείρησαν να στρέψουν το ενδιαφέρον της σκέψης σε θέματα του θεωρητικο-πρακτικού βίου των ανθρώπων. Η λέξη σοφιστής, στην αρχέγονη-πρωταρχική της σημασία, αποδίδεται σε όποιον «καλλιεργεί τη σοφία». Οι Έλληνες σοφιστές, κατ’ αυτή την έννοια, επιχείρησαν να προωθήσουν, κατά κανόνα, καινοτόμες ιδέες, ικανές για την ανάπτυξη πολυσύνθετων περαιτέρω προβληματισμών στο πεδίο της άμεσης ζωής, αλλά και της ηθικής.

Περισσότερα...
 
Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ ΚΑΙ Η ΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (του Aντώνη Mακρυδημήτρη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 27 Οκτώβριος 2016 13:56

socrates 520 esot.kosmosΣτην ιστορία της φιλοσοφίας τα ζητήματα της ηθικής δεν ήταν μεταξύ εκείνων που προηγήθηκαν στη συστηματική διερεύνηση και στον στοχασμό. Aντίθετα, το ενδιαφέρον για τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου ακολούθησε τη μέριμνα για τη φύση και το εξωτερικό περιβάλλον της ανθρώπινης συμπεριφοράς. H φύση, επομένως, προηγήθηκε της ηθικής στην πορεία του φιλοσοφικού στοχασμού και της ενατένισης.

Περισσότερα...
 
Ο ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, Ο ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΣ ΚΑΙ Ο ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ (του Χρήστου Γιαπιτζάκη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Δευτέρα, 17 Οκτώβριος 2016 14:58

EpicurusO Επίκουρος, ο Αθηναίος φιλόσοφος που έζησε στην αρχή της Ελληνιστικής εποχής περί το 300 π.Χ. κατανόησε την φύση του ανθρώπου και του σύμπαντος και έδειξε τον δρόμο προς την ευδαιμονική ζωή. Υπήρξε ο πρώτος ανθρωπιστής φιλόσοφος επειδή ενδιαφέρθηκε για την ευτυχία όλων των ανθρώπων. Σε μια εποχή που η Πλατωνική Ακαδημία και το Αριστοτελικό Λύκειο δίδασκαν μόνο πλούσιους άνδρες, στην σχολή του, τον Κήπο, δίδαξε ισότιμα πλούσιους και φτωχούς, άνδρες και γυναίκες, εταίρες και δούλους.
Κατά τον διάσημο ψυχίατρο Ίρβιν Γιάλομ, ο Επίκουρος ήταν ο πρώτος υπαρξιακός ψυχοθεραπευτής επειδή ενδιαφέρθηκε να καταπραΰνει την ψυχική ταραχή, που οφείλεται στον υποσυνείδητο φόβο του θανάτου. Υπήρξε ο πρώτος διαφωτιστής φιλόσοφος επειδή αντιλήφθηκε πως μόνο με την παρατήρηση της φύσης και την επιστημονική γνώση θα μπορέσουν οι άνθρωποι να γλυτώσουν από την δεισιδαιμονία και τους παράλογους μεταφυσικούς φόβους.

Περισσότερα...
 
ΣΠΙΝΟΖΑ, ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΟΥ ΝΟΥ* Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τετάρτη, 14 Σεπτέμβριος 2016 11:32

the truth by damnengine*Και για τον καλύτερο δρόμο με τον οποίο κατευθύνεται στην αληθινή γνώση των πραγμάτων <και ταυτοχρόνως για το μέσον της τελειοποίησής του>
[1] Αφού με δίδαξε η πείρα ότι όλα όσα συμβαίνουν συνήθως στην κοινή ζωή είναι μάταια και μηδαμινά, και βλέποντας ότι όλα όσα φοβόμουν ή γίνονταν αφορμή να δοκιμάζω φόβο δεν είχαν καθεαυτά τίποτε καλό ούτε κακό παρά μόνο στο βαθμό που με αναστάτωναν, αποφάσισα τελικά να αναζητήσω μήπως υπήρχε κάποιο πραγματικό και κοινωνήσιμο αγαθό που μόνο αυτό να ήταν η αιτία που θα επηρέαζε τη σκέψη, αποκλείοντας όλα τα υπόλοιπα- ή, ακριβέστερα ακόμη, κάποιο πράγμα που η ανακάλυψη και η απόκτηση του θα μου πρόσφεραν για πάντα την ικανοποίηση μιας υπέρτατης και αδιάκοπης χαράς.

Περισσότερα...
 
ΑΓΩΝΑΣ – ΜΕΤΡΟ – ΑΝΘΡΩΠΟΣ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 08 Σεπτέμβριος 2016 13:14

tragiko-stoixeio 1Η ουσία του τραγικού στοιχείου

Το γενικότερα ανθρώπινο πρόβλημα, το οποίο θέτει η αρχαία ελληνική τραγωδία, είναι η σύγκρουση ανάμεσα σε υψηλές αξίες, ιδεώδη και υποχρεώσεις. Αυτήν τη σύγκρουση την αντιλαμβανόμαστε καθημερινά, κάθε στιγμή, σε σιωπηλή μορφή μέσα μας. Γίνεται ανεπίλυτη όταν αυτές οι αξίες βιώνονται ως αποκλειστικές, επομένως όταν τίθενται με απόλυτο τρόπο. Πρόκειται για τη διάσταση του απόλυτου της δικαιοσύνης ή της τάξης, της αγάπης ή της αυτονόμησης, της τιμής ή της υποχρέωσης απέναντι σε άλλους. Απώλεια του μέτρου στην υπηρεσία αυτών των αξιών και υποχρεώσεων, καταναγκαστική πρόκληση αυτών ακριβώς των πραγμάτων που προσπαθούμε να αποφύγουμε περισσότερο από κάθε τι άλλο. Και πάνω από όλα, μαζικές συγκρούσεις ανάμεσα σε αντιτιθέμενα ιδεώδη, υποχρεώσεις και είδη αφοσίωσης – εμφανίζονται ως κεντρικές τραγικές συγκρούσεις.

Περισσότερα...
 
ΠΕΝΤΑΚΟΣΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΤΟΠΙΑ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Παρασκευή, 19 Αύγουστος 2016 08:32

utopia1Με την έκδοσή της το 1516, η «Ουτοπία» του Τόμας Μορ μας βοήθησε να προσδοκούμε μια δίκαιη κοινωνία.
Μετάφραση: Ομάδα Αfterwords - ΤΑ ΚΟΙΝΑ

Η Ουτοπία κλείνει φέτος τα 500 χρόνια. Ο Τόμας Μορ – δικηγόρος, συγγραφέας, θεωρητικός, ριζοσπαστικός, μάρτυρας, άγιος – μας έδωσε τον κόσμο με το βιβλίο του Ουτοπία το 1516. Με πολλούς τρόπους, ο Μορ σκιαγράφησε ένα φανταστικό τόπο που υπήρχε πάντα, από τις ακτές της Δημοκρατίας του Πλάτωνα μέχρι τους λόφους του μεσαιωνικού Cockaigne. Ζωγραφίζοντας μια εικόνα αυτού του φιλόδοξου τόπου, ο Μορ κληροδότησε στους ριζοσπάστες μια από τις πιο ικανές ισχυρές έννοιες.

Περισσότερα...
 
ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ «ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ» ΚΑΙ «ΑΠΟΚΡΥΦΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩΝ» (των Στράτου Θεοδοσίου και Μάνου Δανέζη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 11 Αύγουστος 2016 10:24

book - loyloudiΜέσα στη δύνη μιας πολιτισμικής θύελλας, η κοινωνία των πολιτών συνειδητοποίησε ότι η εγκύκλιος Κρατική Παιδεία ποτέ δεν την έκανε κοινωνό ενός πλούτου γνώσης η οποία αφορούσε τόσο το πεδίο των Θετικών Επιστημών όσο και το πεδίο των Θεολογικών, Κοινωνικών και Πολιτικών γεγονότων. Η γνώση αυτή θεωρείτο «επικίνδυνη» και αντιτιθέμενη σε ένα σύστημα «λογικής» και ενός τρόπου «κοινωνικής έκφρασης». Η σταδιακή αποκάλυψη αυτής της «πασίγνωστης» στους ειδικούς, αλλά μη διδασκόμενης γνώσης είχε όμως και τα αρνητικά της αποτελέσματα.

Περισσότερα...
 
ΕΝΩΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΟΜΜΕΝΟ ΝΗΜΑ ΕΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ (του Μάνου Δανέζη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Δευτέρα, 01 Αύγουστος 2016 12:38

kommeno-nimaΠολλοί αναρωτιόμαστε: «Ποιο είναι το χαρακτηριστικό γεγονός το οποίο μπορεί να αποτελέσει κριτήριο κατάρρευσης ενός Πολιτισμού»;

Στο ερώτημα αυτό μπορούμε να διατυπώσουμε μιαν απάντηση. Η ύπαρξη «λησμονημένων» βασικών «γνώσεων» και «πληροφοριών», τις οποίες οι κοινωνίες θα πρέπει να ξανά-ανακαλύψουν ή να ξανά-εφεύρουν προκειμένου να επιτύχουν την συνέχιση της ανάπτυξή τους, αποτελεί ένα ασφαλές κριτήριο της πολιτισμικής τους κατάρρευσης.

Περισσότερα...
 
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ BARUCH DE SPINOZA Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 28 Ιούλιος 2016 13:07

SpinozaΟ Μπαρούχ ντε Σπινόζα γεννήθηκε το 1632 στην εβραϊκή συνοικία του Άμστερναμ, από μία οικογένεια ευκατάστατων εμπόρων, ισπανικής ή πορτογαλικής καταγωγής. Στο σχολείο κάνει τις σπουδές του, θεολογικές και εμπορικές. Χωρίς να τις διακόψει εργάζεται στον εμπορικό οίκο του πατέρα του. Παρ'ότι στο χώρο όπου μεγάλωσε υπήρχε ένα έντονο ρεύμα σκεπτικισμού και φιλοσοφικών τάσεων, οι ομόθρησκοι του τον αφόρισαν λόγω της υποτιθέμενης αιρετικής διδασκαλίας του. Λίγοι είναι οι φιλόσοφοι της νεότερης εποχής που έχουν καταδιωχτεί και κυνηγηθεί όσο ο Σπινόζα. Και όλα αυτά επειδή είχε την τόλμη να ασκήσει κριτική στην επίσημη θρησκεία.

Περισσότερα...
 
ΣΑΙΡΕΝ ΚΙΡΚΕΓΚΩΡ: Ο ΠΡΩΤΟΣ ΥΠΑΡΞΙΣΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Δευτέρα, 13 Ιούνιος 2016 14:11

KierkegaardΤο πορτρέτο του Δανού στοχαστή Σαίρεν Κίρκεγκωρ (Søren Aabye Kierkegaard 1813-1855) χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις, αντιθέσεις, εμμονές, πίστη και αμφιβολία, τόλμη και πρωτοτυπία, που με πρότυπό του τον Σωκράτη, σημάδεψε και επηρέασε με τις ιδέες του την εποχή του, αλλά και τον 20ο αιώνα και έγινε πρόδρομος των πιο μοντέρνων και μεταμοντέρνων αντιλήψεων για τον άνθρωπο και την ουσία του.

Στο έργο του άσκησε έντονη κριτική τόσο στην Εγελιανή φιλοσοφία της εποχής του, στο ρομαντισμό όσο και σε πρακτικές της επίσημης Εκκλησίας τις οποίες θεωρούσε ανούσιες και τυπολατρικές. Πολλά από τα έργα του ασχολούνται με θρησκευτικά προβλήματα, όπως με τη φύση της πίστης, τον θεσμό της χριστιανικής Εκκλησίας, τη χριστιανική ηθική και θεολογία και τις απόψεις και τα συναισθήματα των ατόμων όταν αντιμετωπίζουν υπαρξιακές επιλογές.

Περισσότερα...
 
ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ – ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑ (του Μάνου Δανέζη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τετάρτη, 08 Ιούνιος 2016 12:52

Heraclitus 1Συνεχίζοντας την αναζήτηση των αιτίων, που οδήγησαν μια σειρά διαπρεπών διανοούμενων σε όλο τον κόσμο, όπως αυτών της Λέσχης της Ρώμης, της Ομάδα Φουτουριστών στο Stanford Research Institute και των ιστορικών Χιού Κέρνυ, Μπακμίνστερ Φούλετ, Τζον Στροχμάιμερ και Πήτερ Γουέστμπρουκ, να αναγνωρίσουν ως βάση ενός νέου δυτικού πολιτισμικού ρεύματος την επιστημονική και κοινωνική σκέψη της αρχαίας ελληνικής διανόησης, δεν μπορούμε παρά να αναφερθούμε και στην σκέψη του μεγάλου Έλληνα φιλοσόφου Ηράκλειτου.

Περισσότερα...
 
ΣΟΛΩΝ, Ο ΣΟΦΟΣ ΠΟΥ ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΤΗΝ ΥΠΕΡΒΟΛΗ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Δευτέρα, 30 Μάιος 2016 15:02

solon 0Η αρπαγή της γης ήταν συνηθισμένο φαινόμενο στην Αθήνα του έβδομου π.Χ. αιώνα. Στα δικαστήρια, κέρδιζε όποιος είχε χρήματα να δωροδοκήσει τους δικαστές. Η προμήθεια έδινε κι έπαιρνε κι είχε ημιεπίσημα οριστεί στο 10%. Γι’ αυτό και τους δικαστές που δε δέχονταν να δωροδοκηθούν, τους έλεγαν αδέκαστους: Χωρίς το ένα δέκατο, χωρίς το 10%. Η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο, οι ξεσηκωμοί των αδικημένων διαδέχονταν ο ένας τον άλλο και ουσιαστικά βασίλευε η αναρχία και το δίκιο του πιο δυνατού. Η αυστηρή νομοθεσία του Δράκοντα (621 π.Χ.) δεν καλυτέρευσε τα πράγματα, καθώς η αριστοκρατία την χρησιμοποίησε για το δικό της συμφέρον. Μια ακόμα εξέγερση (616 ή 612 π.Χ.) ενός Κύλωνα πνίγηκε στο αίμα. Οι οπαδοί του σφάχτηκαν, αν και είχαν καταφύγει ικέτες σε ναό. Ένας λοιμός, που έπεσε στην πόλη, ερμηνεύτηκε ως θεία δίκη για το «Κυλώνειον άγος», όπως ονομάστηκε.

Περισσότερα...
 
ΠΛΑΤΩΝ ~ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ; Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Δευτέρα, 23 Μάιος 2016 09:12

Plato-raphaelΠΛΑΤΩΝ ~ 427–347 π.Χ

Οι Ιδέες συνυφαίνονται με την ύπαρξή μας.

§1. Όποιος θέλει να καταλάβει όλο το βάθος και πλάτος της πλατωνικής αντίληψης για τις ιδέες, χρειάζεται να έχει κατά νου τα παρακάτω λόγια του ίδιου του Πλάτωνα: «όσοι δεν είναι πραγματικά φιλόσοφοι … έχουν μόνο ένα πασάλειμμα από αμφίβολες γνώσεις … και πείθουν τον εαυτό τους ότι δεν τους λείπει πια το παραμικρό… Όμως η [φιλοσοφική] γνώση της ουσίας του πράγματος … δεν μπορεί να διατυπωθεί με το λόγο, όπως άλλες γνώσεις, αλλά,  μετά από μακρόχρονη κοινή αναζήτησή της και αδιάκοπη ενασχόληση με αυτή, γεννιέται στην ψυχή ξαφνικά, σαν το φως που ανάβει από μια σπίθα, και ύστερα τρέφεται μόνη της (Επιστολή Ζ΄ 340d-341c).

Περισσότερα...
 
ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ «ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ» ΤΟΥ ΧΕΓΚΕΛ (του Δημήτρη Δημητριάδη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Παρασκευή, 06 Μάιος 2016 12:33

hegel-520Ο Χέγκελ και η επιστήμη της συνείδησης

Φεβρουάριος 1790. Στο ευαγγελικό Πανεπιστήμιο του Τύμπιγκεν Γερμανίας συγκατοικούν στην ίδια φοιτητική εστία τρεις ασυνήθιστοι φοιτητές: Γκέοργκ Βίλχελμ Φρήντριχ Χέγκελ, Φρήντριχ Βίλχελμ Γιόζεφ φον Σέλλινγκ, και Φρήντριχ Χοελντερλίνγκ. Έκαστος θα αναγνωριστεί αργότερα ως κορυφή της ευρωπαϊκής διανόησης και της παγκόσμιας φιλοσοφίας.
Οι τρεις φίλοι συζητάνε ένθερμα μεταξύ τους για επίκαιρα θέματα της εποχής τους όπως η γαλλική επανάσταση και προπάντων για τη φιλοσοφία του Καντ από την οποία περιμένουν να λειτουργήσει ως σπίθα μιας πνευματικής επανάστασης στην Γερμανία ενάντια των κρατουσών θρησκειολογικών αντιλήψεων της εποχής και την πανίσχυρη θέση της εκκλησίας.

Περισσότερα...
 
ΔΥΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: ΑΝΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΜΗ (του Ι. Ν. Μαρκόπουλου) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Σάββατο, 30 Απρίλιος 2016 16:03

Francis BaconΈγραφα στο προηγούμενο άρθρο μου («Εφ.Συν.», 22.3.2016) ότι η ανάλυση της κρίσης του δυτικού πολιτισμού, που είναι μια κρίση ολόκληρου του πλανήτη, θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη της τη σημαντικότατη ανάπτυξη της επιστήμης, που συντελείται στους νεότερους χρόνους, και ιδιαίτερα κατά τον 17ο αιώνα. Και αυτό, όχι βέβαια γιατί η ανάπτυξη αυτή, γνωστή και ως επιστημονική επανάσταση, θα μπορούσε ποτέ να θεωρηθεί η αιτία της πολύπλευρης και συνολικής κρίσης της σύγχρονης ανθρωπότητας. Κάθε άλλο. Η περίοδος αυτή, που σηματοδοτεί ένα από τα κορυφαία συμβάντα στην πορεία της ανθρωπότητας, χαρακτηρίζεται από την ευεργετική άνθηση κυρίως της μαθηματικοποιημένης φυσικής και γενικότερα των φυσικών επιστημών, από τη ραγδαία ανάπτυξη της πειραματικής μεθόδου και την κατασκευή νέων επιστημονικών οργάνων, τις συχνές επιστημονικές συναντήσεις (conferences) και επιδείξεις καινοφανών πειραμάτων, την ανάπτυξη του εμπορίου και τη δημιουργία (κυρίως μετά τα μέσα του 17ου αιώνα) των πρώτων ευρωπαϊκών επιστημονικών εταιρειών και ακαδημιών, όπως της Royal Society στην Αγγλία και της Ακαδημίας των Επιστημών στη Γαλλία, αλλά και της πρωτοπόρου Ακαδημίας dei Lincei, στις αρχές του αιώνα στην Ιταλία.

Περισσότερα...
 
Η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ (του Γελωτοποιού) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό

hegel-s-holiday-19581Θυμάμαι ένα παλικαράκι είκοσι πέντε χρονών που ήταν πανευτυχές επειδή είχε βρει στη βιβλιοθήκη το περίφημο βιβλίο του Καντ, «Η κριτική του καθαρού λόγου».

Γύρισε στο σπίτι τρέχοντας για να το διαβάσει, πιστεύοντας ότι θα έβρισκε εκεί μέσα την εξήγηση των πάντων. Έκατσε στο γραφείο του, πήρε μια βαθιά ανάσα και διάβασε την πρώτη σελίδα. Μετά την ξαναδιάβασε. Και την ξαναδιάβασε...
Μετά από είκοσι αναγνώσεις της πρώτης σελίδας, δεν είχε καταλάβει τίποτα απολύτως. Και δεν εννοούμε ότι δεν είχε καταλάβει το μυστήριο του κόσμου. Όχι. Δεν είχε καταλάβει τίποτα από αυτό που είχε διαβάσει είκοσι φορές.

Είχε πειστεί ότι εντελώς ηλίθιος μέχρι που ένας φίλος του εξήγησε ότι δεν μπορείς να κατανοήσεις ένα φιλοσοφικό βιβλίο –ειδικά των πιο «στρυφνών» φιλοσόφων- αν δεν κατέχεις την ορολογία.

Περισσότερα...
 
ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΩΣ ΤΟΝ ΧΕΓΚΕΛ (του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 07 Απρίλιος 2016 12:36

Plato-raphael§1 ~~ Η καταγωγή της λέξης διαλεκτική είναι ελληνική. Συνδέεται ουσιωδώς με τον Λόγο τον διά-λογο και το δια-λέγεσθαι. Σε μια πρώτη, επομένως, σπερματική κατανόηση στοιχειοθετεί διάλογο ή ακόμη και αντίλογο. Και τούτο συμβαίνει κυρίως υπό τη μορφή διαλογικής συνομιλίας γύρω από την αναζήτηση της μιας ή της άλλης αλήθειας. Τότε είναι που προκαλούνται εντάσεις, ενστάσεις ή αντιρρήσεις και, ανάλογα με το επίπεδο της συνομιλίας, εξομαλύνονται ή οδηγούν την τελευταία σε αδιέξοδο. Οποιαδήποτε βέβαια συνομιλία στοιχειωδών αξιώσεων προϋποθέτει ελάχιστη κοινή βάση γνώσεωνˑ στοιχειώδη ικανότητα συμμετοχής στον κοινό Λόγο, κατά Ηράκλειτο. Έτσι, οριοθετείται, σε ένα ελάχιστο βαθμό, η ουσία του διαλέγεσθαι.

Περισσότερα...
 
ΟΙ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΜΑΣ… Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τετάρτη, 23 Μάρτιος 2016 13:26

Heraclitus commonΗ έννοια της ξενομανίας δεν εξαντλείται μόνο στο πλαίσια των υλικών, αλλά και των πνευματικών αγαθών. Δεν είναι κατανοητό να αναζητάμε τη γνώση, τη σοφία και την αλήθεια του κόσμου μόνο σε ξένες βιβλιοθήκες, τη στιγμή που δεν έχουμε ποτέ ψάξει  αν αυτή βρίσκεται δίπλα μας, στην οικογενειακή  βιβλιοθήκη του σπιτιού μας. Έχουμε ποτέ σκεφτεί ότι ο σοφός που αναζητούμε στα πέρατα του κόσμου ίσως είναι ο πατέρας μας;

Ηράκλειτος ο σκοτεινός (του Χρήστου Χαραμή)
Οι νεότεροι γνωρίζουν ότι ο μεγάλος δρόμος της γνώσης αρχίζει από τα σκαλοπάτια του σπιτιού μας... Ας τους μιμηθούμε...
Ο Ηράκλειτος, ο επονομαζόμενος και σκοτεινός φιλόσοφος, υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και συγκαταλέγεται ανάμεσα στους λεγόμενους προσωκρατικούς φιλοσόφους.

Περισσότερα...
 
ΠΛΑΤΩΝΑΣ: ΤΟ ΙΔΙΟΦΥΕΣ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΕΥΘΥΦΡΟΝΑ (του Θωμά Γιούργα) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τρίτη, 08 Μάρτιος 2016 13:39

aristotle plato-graffitiΣτον διάλογο Ευθύφρων, ο Πλάτωνας μέσω του χαρακτήρα Σωκράτη μας προσκαλεί σε ένα ακόμα ταξίδι δημιουργικής απορίας και αμφισβήτησης των ηθικών μας πεποιθήσεων. Πιο συγκεκριμένα, επιτίθεται σε όσους πιστεύουν με βεβαιότητα ότι γνωρίζουν τι είναι το ευσεβές, το δίκαιο -ειδικά σε περιπτώσεις περίπλοκων ηθικών ζητημάτων.

Ακόμα, ο Σωκράτης με τη διατύπωση ενός ιδιοφυούς διλήμματος προσπαθεί να αποδομήσει το επιχείρημα περί ύπαρξης μιας θεϊκής δύναμης που μπορεί να υφίσταται ταυτόχρονα ως παντοδύναμη και πανάγαθη. Αν υπάρχει θεός δεν είναι δυνατόν να είναι ταυτόχρονα παντοδύναμος και πανάγαθος.

Περισσότερα...
 
Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΔΑΚΤΟ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ (του Κωνσταντίνου Σαπαρδάνη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 25 Φεβρουάριος 2016 10:24

school-of-athens 1 Σε ένα από τα πιο γνωστά κείμενα του Πλάτωνα, ο Σωκράτης συναντά τον Πρωταγόρα, όπου διαφωνούν για το αν μπορεί να διδαχτεί η πολιτική αρετή. Ο Σωκράτης προτείνει ότι δεν διδάσκεται, και σαν απόδειξη αυτού αναφέρει το γεγονός ότι όταν γίνεται συνέλευση της εκκλησίας του δήμου, ο καθένας μπορεί να πάρει το λόγο, άσχετα με το αν είναι χτίστης, σιδηρουργός, ναυτικός, πλούσιος ή φτωχός. Όλοι λοιπόν θεωρούνται εν δυνάμει ενάρετοι, ακόμα κι αν δεν έχουν διδαχτεί κάποιο σχετικό μάθημα.

Περισσότερα...
 
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ; (του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τρίτη, 09 Φεβρουάριος 2016 15:36

AristotelesΑριστοτέλης, 384 – 322 π.Χ. ~ Η εξουσία ως εξ-ουσία [=εκτός ουσίας]

§1: Η λέξη/όρος ἐξουσία απαντά στον Αριστοτέλη, πριν απ’ όλα, με το ακόλουθο αρχέγονο νόημα: να έχει κανείς τη δυνατότητα να κάμνει το δικό του, να πράττει κατά το δοκούν. Η λέξη παράγεται από το απρόσ. ρ. ἔξεστι, που σημαίνει είναι δυνατόν, επιτρέπεται. Ως εκ της ετυμολογικής της καταγωγής η υπό συζήτηση έννοια περιέχει μια ισχυρή θετική σημασία: το δικαίωμα, τη δυνατότητα, την άδεια, την ελευθερία να λέγει και να πράττει κανείς κάτι.

Περισσότερα...
 
ΠΛΑΤΩΝ: ΠΩΣ ΚΟΥΒΕΝΤΙΑΖΕΤΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΥΤΟΠΙΑ; (του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τετάρτη, 03 Φεβρουάριος 2016 15:04

sxoli-platonasΠλάτων: Πολιτεία
Πολιτική πραγματικότητα και ουτοπία

§1 - Τι θέλει να μας διδάξει η πλατωνική Πολιτεία; Εάν βασιστούμε στον υπότιτλο του έργου: περί δικαίου, πολιτικός, προσθήκη από μεταγενέστερους εκδότες του έργου, φαίνεται να μας γνωρίζει με την πραγμάτευση της δικαιοσύνης και της δίκαιης πολιτείας. Το μεγαλείο ωστόσο αυτού του μνημειώδους φιλοσοφικού επιτεύγματος, ανώλεθρου στο διάβα του χρόνου και επίκαιρου όσο κανένα άλλο, δεν εξαντλείται σε μια τέτοια πραγμάτευση. Μέσω αυτής εδώ, ο λόγος εκτυλίσσεται σε φιλο-σοφικό διά-λογο με τον άνθρωπο και για τον άνθρωπο.

Περισσότερα...
 
Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΒΙΟΥ (του Κωνσταντίνου Σαπαρδάνη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τρίτη, 26 Ιανουάριος 2016 15:11

Socrates 1.-Plato-Academy-Mosaic«Δύο είναι οι τρόποι να προετοιμαστεί κάποιος για τη μέριμνα κάθε σώματος και ψυχής, ο ένας που συνδέεται με την ευχαρίστηση και ο άλλος με το καλό, που δεν δίνει ευχαρίστηση αλλά διεξάγει αγώνα»513d
Στη συνομιλία του Σωκράτη με τον Καλλικλή*, συγκρούονται δύο εντελώς διαφορετικές όψεις του πώς πρέπει να ζει ο άνθρωπος. Ο σοφιστής κατηγορεί τον Σωκράτη ότι υπερασπίζεται τον ανθρώπινο νόμο σε αντίθεση με το νόμο της φύσης, τον οποίο και πρέπει να ακολουθούμε. Υποστηρίζει ότι η δύναμη του ισχυρού καθορίζει ποιος είναι ανώτερος μεταξύ των ανθρώπων, ο οποίος πρέπει και να άρχεται αυτών. Όπως προείπε και ο Πώλος, η απόκτηση δύναμης είναι για τον ρήτορα η μεγαλύτερη απόδειξη μιας καλής ζωής, και άρα ο απόλυτος και μοναδικός στόχος του ιδανικού βίου.

Περισσότερα...
 
ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ: Η ΣΥΝΙΣΤΑΜΕΝΗ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ (του Νίκου Ζυγογιάννη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τετάρτη, 20 Ιανουάριος 2016 10:20

allileggiiΤο όραμα για τη δημιουργία μιας “ιδανικής κοινωνίας” στηρίζεται στις πανανθρώπινες αξίες που η κλασική Ελλάδα του 5ου αιώνα π.Χ. και ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός του 18ου αιώνα δημιούργησαν. Είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα-ατομικά, κοινωνικά, πολιτικά. Τρεις είναι ίσως οι πιο σημαντικές. 
Πρώτη και θεμελιώδης αξία για την ύπαρξη ενός όμορφου κόσμου είναι η ελευθερία. Ο Βολταίρος ονομάζει ελευθερία «το να μπορώ ανεμπόδιστα να κινούμαι ή να στέκομαι, σύμφωνα με την εκλογή του πνεύματός μου».

Περισσότερα...
 
Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ ΣΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΟΛΙΓΑΡΧΙΑ (του Θανάση Μπαντέ) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό

anthropoi skoupidiaΜε δεδομένο ότι οι δημοκρατίες τάσσονται στην υπηρεσία των φτωχότερων στρωμάτων, ενώ οι ολιγαρχίες υπηρετούν τα συμφέροντα των πλουσίων, είναι φανερό ότι μια δημοκρατία που ανατρέπεται παραδίδοντας τη σκυτάλη στην ολιγαρχία έχει ηττηθεί από τη συσπείρωση των οικονομικά ισχυρών, που βρίσκουν την ευκαιρία και επιβάλλουν τις πολιτικές τους επιδιώξεις. Και βέβαια, ο μόνιμος κίνδυνος για κάθε δημοκρατία είναι οι δημαγωγοί, οι οποίοι παρασύροντας το λαό επιφέρουν στρεβλώσεις κι αδιέξοδα που καθιστούν το πολίτευμα επίφοβο: «Οι δημοκρατίες κυρίως μεταβάλλονται εξαιτίας της ανηθικότητας των δημαγωγών, διότι εξαναγκάζουν τους πλούσιους να συσπειρωθούν (αφού ο κοινός φόβος συνενώνει και τους πιο μισητούς εχθρούς) είτε συκοφαντώντας τους κατ’ ιδίαν είτε δημόσια παρασύροντας το πλήθος εναντίον τους». (σελ. 103).

Περισσότερα...
 
Δ. ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ ~ ΤΟ ΤΡΑΓΙΚΟ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Παρασκευή, 08 Ιανουάριος 2016 10:11

Ancient-Wisdom-Naxos-GateΤο τραγικό είναι ένα προϊόν του στοχασμού και της τέχνης των αρχαίων ελλήνων. Είναι μία κατάκτηση πολιτισμού, που σημαδεύει πνευματικά την υψηλότερη στιγμή της παγκόσμιας  ιστορίας.

Ποτέ ο άνθρωπος δεν έφτασε ψηλότερα. Με την έννοια του τραγικού οι έλληνες έδωσαν στις εποχές και τους λαούς την ύπατη διδαχή και την ύπατη οδηγία βίου, που είναι σύμμετρη προς τη φύση του ανθρώπου.

Περισσότερα...
 
Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ, Η ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΑΠΙΑΣΤΗ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ (του Κωνσταντίνου Σαπαρδάνη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τρίτη, 15 Δεκέμβριος 2015 10:23

arab sokrates 1«Αν πιστεύαμε πως πρέπει να αναζητούμε όσα δεν γνωρίζουμε, θα γινόμαστε καλύτεροι, πιο θαρραλέοι και λιγότερο νωθροί» Πλάτων, Μένων, 86b

Ο Σωκράτης επέστρεφε συχνά στο ζήτημα της αρετής˙ τι είναι και πώς θα την αποκτήσουμε. Κι αν συνήθως μελετούσε κάποια συγκεκριμένη από το σύνολο των αρετών (ανδρεία, σωφροσύνη, πολιτική αρετή…), στον διάλογο Μένων, ασχολείται με την ίδια την αρετή σαν συνολική έννοια.

Όταν λοιπόν ο Μένων τον ρωτάει πώς αποκτάει κανείς την αρετή, αν μπορεί να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας ή αν είναι έμφυτη, ο Σωκράτης απαντάει ότι όχι μόνο δεν έχει την απάντηση, αλλά δεν ξέρει καν τι είναι η αρετή: «δεν γνωρίζω απολύτως τίποτα για την αρετή˙ πώς θα μπορούσα να γνωρίζω τι είδους είναι κάτι που δεν γνωρίζω τι είναι;» 71b

Περισσότερα...
 
ΤΖΙΟΡΝΤΑΝΟ ΜΠΡΟΥΝΟ (Giordano Bruno 1548-1599) ~ ΑΦΙΕΡΩΜΑ (του Παναγιώτη Καρώνη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τετάρτη, 25 Νοέμβριος 2015 16:31

Giordano Bruno1Ο Φίλιππο Μπρούνο, τούτος ο μάρτυρας της επιστήμης, το θύμα των σκοτεινών χρόνων της φασίζουσας εκκλησιαστικής εξουσίας, παραμένει το σύμβολο της αιώνιας μάχης της ελευθερίας της σκέψης ενάντια στον σκοταδισμό. Ο Μπρούνο θα ξεκινήσει –το 1576- ένα φιλοσοφικό ταξίδι στην Ευρώπη, που ουσιαστικά αποτελεί τη μεγάλη φιλοσοφική πορεία του στα πιο γνωστά τότε ευρωπαϊκά κέντρα, συγγράφοντας και διαδίδοντας τη σκέψη του.

Ακόμα και σήμερα ελάχιστα είναι ευρέως γνωστά για τον ίδιο, ας μη μιλήσουμε για το έργο του που παραμένει ουσιαστικά άγνωστο και αμετάφραστο στη χώρα μας. Εξαίρεση, η προσπάθεια της «Νέας Ακρόπολης» να μεταφράσει δυο του έργα, όπως και οι εκδόσεις Εξάντας που κυκλοφόρησαν το 2011 το Περί μαγείας. Να προσθέσουμε εδώ το εξαιρετικό και καίριο σύγγραμα του Ιωάννη Φίκα, Τζιορντάνο Μπρούνο Η θέση του στην ιστορία της φιλοσοφίας και των ιδεών, εκδόσεις Νίκας, 2012, απ' όπου και αντλήσαμε στοιχεία για το αφιέρωμά μας.

Περισσότερα...
 
ΜΑΖΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Παρασκευή, 20 Νοέμβριος 2015 18:02

maziki koultouraΗ Σχολή της Φρανκφούρτης (Χορκχάιμερ, Αντόρνο, Χάμπερμας και Άπελ), θεωρεί ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες ο δυτικός “πολιτισμένος” κόσμος, ο κόσμος της υλικής αφθονίας, χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση της μαζικής κουλτούρας. Η μαζική κουλτούρα, που συμβαδίζει με την εξάλειψη του λαϊκού πολιτισμού της υπαίθρου και των παραδοσιακών πόλεων και έβαλε στο περιθώριο τη γνήσια, αυθεντική τέχνη, κατασκευάστηκε για να γεμίσει τον ελεύθερο χρόνο του σύγχρονου ανθρώπου. Ποιο ρόλο παίζει η μαζική κουλτούρα στη σημερινή κοινωνική οργάνωση και με ποιο τρόπο επιδρά στα άτομα-δέκτες; Ποια η διαφορά της από την αυθεντική τέχνη; Σ’ αυτά και σε άλλα ερωτήματα προσπαθεί να απαντήσει η Σχολή της Φρανκφούρτης, η οποία άνοιξε με την εμφάνισή της μια νέα περίοδο στη ριζοσπαστική σκέψη και στην κοινωνική κριτική του καιρού μας.

Περισσότερα...
 
ΛΙΟΥΙΣ ΜΑΜΦΟΡΝΤ ~ ΑΥΤΑΡΧΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τρίτη, 17 Νοέμβριος 2015 10:00

mumfordΗ «∆ημοκρατία» είναι μία λέξη της οποίας το νόημα μοιάζει πλέον ομιχλώδες και περίπλοκο, λόγω της υπερβολικής της χρήσης, συχνά με έναν συγκαταβατικά περιφρονητικό τρόπο. Όποιες και να είναι οι διαφορές μας στη συνέχεια, θα μπορούσαμε άραγε να συμφωνήσουμε πως η αρχή στην οποία βασίζεται η δημοκρατία είναι το να τίθεται οτιδήποτε είναι κοινό σε όλους τους ανθρώπους, πάνω από αυτό που ανήκει σε μια οργάνωση, ένα ίδρυμα ή μια ομάδα; Αυτό δεν αμφισβητεί τα δικαιώματα όσων διαθέτουν κάποιο φυσικό προτέρημα, μία ειδικευμένη γνώση, κάποια τεχνική ικανότητα ή ακόμα, τα δικαιώματα των θεσμικών οργανισμών: όλοι μπορούν, υπό δημοκρατικό έλεγχο, να παίξουν έναν χρήσιμο ρόλο στην ανθρώπινη οικονομία.

Περισσότερα...
 
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ: Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΛΟΓΙΚΟΥ Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Παρασκευή, 13 Νοέμβριος 2015 14:28

8-Ways-to-Take-Back-Control-of-Your-Mind-Cover-1024x1024-1«Οι ξυπνητοί έχουν ένα και τον ίδιο κόσμο οι κοιμισμένοι ο καθένας το δικό του.», Ηράκλειτος

Το επόμενο άρθρο του καθηγητή Φιλοσοφίας Xαράλαμπου Θεοδωρίδη πρωτοδημοσιεύτηκε το 1954 στο περιοδικό Επιθεώρηση Τέ­χνης, όταν ήταν νωπές ακόμη οι φρικαλεότητες του ναζισμού και του φασισμού. Όπως σημειώνει η συντακτική επιτροπή του περιοδικού, συγγραφέας εξετάζει τις βασικές αρχές του ανορθολογισμού στην ιστορική τους διάσταση και καταδείχνει τον αντιδραστικό του χαρακτήρα. Οι φιλοσοφικές αυτές αντιλήψεις ήταν η θεωρητική βάση του φα­σισμού. Σήμερα, που λόγω της όξυνσης της κρίσης στον καπιταλισμό παρατηρούνται πολλά φαινό­μενα και εκδηλώσεις με ανορθόλογο χαρακτήρα, που επιχειρείται η αναβίωση ανορθόλογων φι­λοσοφιών, το άρθρο του X. Θεοδωρίδη έχει ιδιαίτερη επικαιρότητα.

Περισσότερα...
 
Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Η ΑΡΕΤΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ (του Θανάση Μπαντέ) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Τετάρτη, 30 Σεπτέμβριος 2015 14:03

freedom-converted-570x570Ο Αριστοτέλης, αφού ξεκαθαρίζει την έννοια του πολίτη στέκεται στον προβληματισμό της αρετής του πολίτη και συγκεκριμένα κατά πόσο η αρετή ενός ηθικού ανθρώπου είναι το ίδιο με την αρετή ενός σπουδαίου πολίτη. Φυσικά, προκειμένου να διευκρινιστεί αυτό πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε ποια είναι η αρετή του πολίτη: «Όπως ακριβώς ο ναυτικός αποτελεί μέλος του πληρώματος, το ίδιο ισχύει και για τον πολίτη. Αν και τα μέλη του πληρώματος δεν έχουν την ίδια αρμοδιότητα (ένας είναι κωπηλάτης, άλλος κυβερνήτης, άλλος τιμονιέρης και άλλος έχει άλλη ονομασία σύμφωνα με την αρμοδιότητά του), γίνεται φανερό ότι ο ακριβής χαρακτηρισμός του καθένα συμπίπτει με την ειδικότητά του, όλοι όμως διέπονται το ίδιο από ένα κοινό γνώρισμα. Γιατί η ασφαλής ναυτιλία εξαρτάται από όλους αυτούς και ο καθένας χωριστά αυτό επιθυμεί. Με τον ίδιο τρόπο η ασφαλής ύπαρξη της κοινωνίας εξαρτάται από τους πολίτες, παρά την ανομοιότητά τους». (σελ. 101).

Περισσότερα...
 
Περισσότερα Άρθρα...
« ΈναρξηΠροηγούμενο12ΕπόμενοΤέλος »

Σελίδα 1 από 2

Social Media

Photo Gallery

Διαφήμιση
Σόλων, για τη Σύνθεση και τον Οικολογικό Πολιτισμό - Copyright © 1990-2012 - Επικοινωνία