Στο 19,2% ανήλθε ο δείκτης ανεργίας τον Οκτώβριο του 2011 στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat) και η άυξηση που σημειώθηκε μέσα σε ένα χρόνο ανήλθε σε 5,3%.
Σύμφωνα με τη δική μας ΕΛΣΤΑΤ η ανεργία τον Οκτώβριο υπολογίζεται στο 18,2%, δηλαδή μια μονάδα κάτω από τη μέτρηση της Eurostat.

Την περασμένη εβδομάδα το Εθνικό Ινστιτούτο Οικονομικής και Κοινωνικής Έρευνας, μία βρετανική δεξαμενή σκέψης, δημοσίευσε μία αναπάντεχη γραφική παράσταση συγκρίνοντας την τρέχουσα ύφεση με προηγούμενες υφέσεις και ανακάμψεις.

Αποδεικνύεται ότι βάσει ενός σημαντικού δείκτη - εκείνου που καταγράφει τις αλλαγές στο πραγματικό ΑΕΠ από την αρχή της ύφεσης - η Βρετανία τα πάει χειρότερα τώρα σε σχέση με την περίοδο της Μεγάλης Ύφεσης προπολεμικά.
Τέσσερα χρόνια μετά τη Μεγάλη Ύφεση το βρετανικό ΑΕΠ είχε ανέβει και πάλι στα προηγούμενα επίπεδα. Σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά τη νέα ύφεση, η Βρετανία δεν βρίσκεται κοντά στο να επανακτήσει το χαμένο έδαφος του ΑΕΠ.

«Υπάρχουν πολλοί τρόποι να ειπωθεί η ιστορία του νεοφιλελευθερισμού, μια από αυτές είναι και η ιστορία του πώς να δεθούν τα χέρια της δημοκρατίας…».

Με τον τρόπο αυτό, η γνωστή δημοσιογράφος και συγγραφέας, Naomi Klein, επιχειρεί μια περιγραφή της απόπειρας αλλαγής των «κανόνων» της πολιτικής σκακιέρας, τόσο στην Ελλάδα, όσο και παγκοσμίως.

Είναι παράξενη πολύ η ιστορία με τις αποδοκιμασίες πολιτικών προσώπων, σε όλα τα μήκη και πλάτη της Ελλάδας, ακόμη και στο εξωτερικό.
Το «καλογυμνασμένο» ελληνικό τηλεοπτικό μάτι, εξάλλου, είχε συνηθίσει στο νοθευμένο σκηνικό των πλατό, είχε απολαύσει τα αψεγάδιαστα σκηνοθετικά πλάνα των μεγάλων κομματικών συγκεντρώσεων.

Φυσικά και υπήρχαν όλα αυτά.
Μέρος ενός πανελλήνιου τελετουργικού ήταν και οι εκδηλώσεις «σεβασμού» και η ανοχή στην πληθωρικότητα.

Ο τρόπος που συμπεριφέρονται η Μέρκελ, ο Σαρκοζί κι όσοι τους ακολουθούν πιστά στην εγκαθίδρυση της σιδηράς αυτοκρατορίας της Πίστης (της τραπεζικής, φυσικά) στην Ευρώπη δεν είναι απλά καταστροφικός. Είναι και αυτοκαταστροφικός. Χαρακτηρίζεται από έλλειψη μιας στοιχειώδους αίσθησης της Ιστορίας. Παρ’ ότι ο αιώνας στον οποίο γεννήθηκαν και ξεκίνησαν την πολιτική τους καριέρα δίνει τα οδυνηρά παραδείγματα δύο παγκόσμιων πολέμων, με το διάλειμμα ενός ολέθριου κραχ και με παρονομαστή τον ίδιο: το χρέος.

Λαίλαπα μέτρων κατ' απαίτηση της ΕΕ μέσω τρόικας και χωρίς καμιά διάθεση αντίστασης εκ μέρους της κυβέρνησης Παπαδήμου και των κομμάτων που τη στηρίζουν απειλεί τους Ελληνες εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα.
Κατάργηση των δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα και του επιδόματος άδειας - πράγμα που σημαίνει μείωση των αποδοχών όλων των εργαζομένων κατά 15%.

Στην αρχαιότητα, η αντιπαράθεση μεταξύ δανειστών και οφειλετών, κατέληγε σε βίαιες συγκρούσεις και σε πολέμους - επειδή η εναλλακτική δυνατότητα, για την απαλλαγή από τα χρέη, ήταν η Δουλεία

“Είδε μπροστά του το σχολείο του χωριού, τη νεαρή δασκάλα, τα παιδιά καθισμένα στα θρανία, το μαύρο πίνακα……..Άκουσε τη ζεστή φωνή της δασκάλας που χαμηλόφωνα (τα καστανά της μάτια αστράφτοντας από ενθουσιασμό) τους έλεγε: «Είσαστε Έλληνες!....να είσαστε υπερήφανοι!...Η φυλή μας είναι η πιο παλιά, η πιο ένδοξη, η πιο υπερήφανη, η πιο ποιητική!...».

Από κάθε άποψη, το  2011 ήταν μια καλή χρονιά  για την Αριστερά όλου του κόσμου — ανεξάρτητα από το πόσο στενά ή πλατιά ορίζει κανείς την Αριστερά αυτή. Ο βασικός λόγος ήταν οι αρνητικές οικονομικές συνθήκες από τις οποίες υποφέρει το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη. Η ανεργία ήταν υψηλή, και αυξάνεται διαρκώς. Οι περισσότερες κυβερνήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με υψηλά επίπεδα χρέους και τη μείωση των εισοδημάτων.

Απάντησαν προσπαθώντας να επιβάλουν μέτρα λιτότητας στους πολίτες τους, και, ταυτόχρονα, να  προστατεύσουν τις τράπεζές τους.
Το αποτέλεσμα ήταν μια παγκόσμια εξέγερση αυτού που τα κινήματα Occupy Wall Street (OWS)  ονόμασαν «το 99%». 

Το 2011, όπως και το 2010, η Αμερική γνώριζε ανάκαμψη στους οικονομικούς της δείκτες αλλά συνέχιζε να πλήττεται από καταστροφικά υψηλή ανεργία. Και στο μεγαλύτερο μέρος του 2011, όπως και του 2010, οι συζητήσεις στην Ουάσιγκτον αφορούσαν σε κάτι άλλο: το κατ' ισχυρισμό επείγον θέμα της μείωσης του ελλείμματος. Αυτή η ατυχής εστίαση λέει πολλά για τον πολιτικό μας πολιτισμό και συγκεκριμένα για το πόσο αποκομμένο είναι το Κογκρέσο από τα δεινά του καθημερινού Αμερικανού.

Ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας και συμπρόεδρος του κόμματος Αριστερά βάλλει κατά της Μέρκελ
Τυπικά είναι ελεύθερη και ωραία. Ουσιαστικά όμως η Ελλάδα βρίσκεται από διετίας υπό τον ζυγό μιας ιδιότυπης δικτατορίας. Με «δικτάτορα» όχι την τρόικα, η οποία παίζει απλώς εκτελεστικό ρόλο, αλλά το παγκόσμιο χρηματωπιστωτικό σύμπλεγμα. Αυτό υποστηρίζει ο ηγέτης της γερμανικής Αριστεράς Οσκαρ Λαφοντέν, ο οποίος εκτιμά ότι οι τράπεζες έχουν την υπερεξουσία στον πλανήτη μας. Το πάτημα ενός κουμπιού, όπως λέει, αρκεί για να την εξαφανίσει. Και το κουμπί λέγεται Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).

Μπορούμε λοιπόν να επιλύσουμε ορθά τη σημερινή οικονομική κρίση;

Οι διαδηλώσεις του κινήματος Occupy Wall Street στις ΗΠΑ είναι η καθυστερημένη αντίδραση στην έκρηξη της φούσκας των ακινήτων, η οποία οδήγησε σε μια κρίση απασχόλησης και ξύπνησε την οργή για τη χρηματοοικονομική επιρροή και την ανισότητα του πλούτου. Αυτό που συμβαίνει τώρα στην Κίνα -εξαγριωμένοι διαδηλωτές έχουν καταλάβει ένα χωριό και αναγκάζουν το Κομμουνιστικό Κόμμα να υποχωρήσει- είναι ένα δραματικό παράδειγμα του τί συμβαίνει όταν συντίθεται ένα παρόμοιο τοξικό μίγμα  σε μια ολοκληρωτική κοινωνία.

Πώς μπορούμε να απαντησούμε ορθά σ' αυτή την οικονομική κρίση;

Κατ’ αρχήν ας δούμε τα προφανή αυτής της κρίσης:

1. Η κρίση αυτή είναι κρίση ελλειμμάτων και χρέους. Ας αφήσουμε το πώς δημιουργήθηκαν αυτά τα ελλείμματα και ας εντοπίσουμε μόνο, πως όταν αναφερόμαστε στο χρέος δε λαμβάνουμε υπόψη μας και το ιδιωτικό χρέος. Έχουμετην τάση να αναφερόμαστε μόνο στα χρέη των κρατών. Είναι σημαντικό να εστιαζόμαστε και στο ιδιωτικό χρέος γιατί σε περίπτωση ισχυρής κρίσης τα ιδιωτικά χρέη που θα βρεθούν σε αδυναμία εξόφλησης  (που είναι και τα μεγαλύτερα) μπορούν να αποδειχθούν το ίδιο καταστροφικά με τα κρατικά, αν όχι περισσότερο.

Σκεφτείτε την ακόλουθη εικόνα: σε κάποια χώρα, η πρόσφατη οικονομική ανάπτυξη έχει βασιστεί σε μια τεράστια άνθηση του κατασκευαστικού κλάδου, που τροφοδοτείται από τις συνεχώς αυξανόμενες τιμές των ακινήτων, και παρουσιάζει τα κλασικά γνωρίσματα μιας φούσκας.

Υπήρξε ραγδαία μεγέθυνση και στα δάνεια - με μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης των πιστώσεων να πραγματοποιείται όχι μέσω των παραδοσιακών στεγαστικών δανείων, αλλά μέσω από ανεξέλεγκτα «σκιώδη» τραπεζικά προϊόντα («shadow banking») - που δεν εποπτεύονται από την κυβέρνηση, ούτε καλύπτονται από κυβερνητικές εγγυήσεις.

Τώρα η φούσκα σκάει - και υπάρχουν πραγματικοί λόγοι να φοβάται κανείς την έλευση μιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης.

Η ανάγκη για νηφαλιότητα και το νέο οικονομικό όραμα
«Η νευρικότητα των αγορών», «Πανικός στα χρηματιστήρια», «Πανικός στην κυβέρνηση», «Πυρετός στα κομματικά επιτελεία», «Πυρετώδεις διαβουλεύσεις των ηγετών στα πλαίσια της Ευρωζώνης» κλπ. είναι φράσεις που ακούγονται πλέον καθημερινά. Αντανακλούν σε ένα βαθμό την πανθομολογούμενη τρομολαγνεία των μέσων μαζικής ενημέρωσης αλλά και σε πολύ μεγάλο βαθμό μια γενικευμένη νευρωτική στάση¹.Η έλλειψη νηφαλιότητας προκαλεί ανώριμες-αστόχαστες αντανακλαστικές και βιαστικές αντιδράσεις, τόσο στους οικονομικούς όσο και στους πολιτικούς κύκλους.

Από τα τέλη του 2009 και μετά οι αμερικανικές τράπεζες και τα αμερικανικά επενδυτικά κεφάλαια φρόντισαν να πουλήσουν ελληνικά και άλλα ομόλογα της ευρωπαϊκής περιφέρειας για να μειώσουν το ρίσκο τους στην ευρωζώνη και αυτό αποτέλεσε έναν απ' τους λόγους που η κρίση έλαβε τόσο μεγάλες διαστάσεις.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, μεγάλες αμερικανικές τράπεζες φρόντισαν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση πουλώντας και αγοράζοντας ασφάλιστρα των ομολόγων που ξεφορτώθηκαν κερδίζοντας δισεκατομμύρια αλλά και ποντάροντας πως θα κέρδιζαν ακόμη περισσότερα στο μέλλον.

Στη χθεσινή πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες υπήρξαν δύο σημαντικές «καινοτομίες» για τα ευρωπαικά πράγματα.
Η πρώτη, είναι η σαφής θεσμική ανωμαλία: για πρώτη φορά οι χώρες μέλη καλούνται πρώτα να εφαρμόσουν μείζονες μεταρρυθμίσεις και μόνον στη συνέχεια, με δεδομένα τα έμπρακτα αποτελέσματα της δέσμευσης, να προχωρήσουν και στην απαραίτητη θεσμική μεταβολή που θα εκφράζει τις θεμελιώδεις μεταβολές που επιβλήθηκαν.

Οι συμμετέχοντες στα ανά τον κόσμο κινήματα διαμαρτυρίας μπορεί να κάνουν λόγο για το «1% που ελέγχει το υπόλοιπο 99», αλλά το ποσοστό αυτό ίσως είναι ακόμη πιο μικρό.

Μία μαθηματική έρευνα του Ελβετικού Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Ζυρίχης, αποκαλύπτει ότι μία μικρή “κάστα” επιχειρήσεων, κυρίως τραπεζών, ελέγχει το 40% και πλέον της παγκόσμιας οικονομίας. 

Μέχρι τώρα γνωρίζαμε ότι ελάχιστες εταιρίες και οργανισμοί κατέχουν τεράστιο κομμάτι της παγκόσμιας οικονομικής πίτας. Λίστες με πολυεθνικές, των οποίων οι τζίροι ξεπερνούσαν κατά πολύ τους αντίστοιχους πλούσιων κρατών, δημοσιεύονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Η ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ και ο Μπεν Μπερνάκι κλείνουν στην χωρίς όρια εκτύπωση δολλαρίων για να αντιμετωπίσουν την έλειψη ρευστότητας των τραπεζών

Ενώ η προσοχή όλου του κόσμου παραμένει προσηλωμένη στην ανάστατη ευρωζώνη και την επερχόμενη «καυτή» σύνοδο κορυφής της ερχόμενης εβδομάδας, η κρίση μοιάζει να επιστρέφει από την …πίσω πόρτα - αυτή της Fed - στην κατεξοχήν γεννήτρια της, τις ΗΠΑ.

Ο δυτικός κόσμος έχει μία και μοναδική επιλογή: να ανακαλύψει έναν καινούργιο πολιτικό δρόμο, ο οποίος θα διαχειρίζεται καλύτερα τις σχέσεις του Κεφαλαίου με την Εργασία, των τραπεζών με την πραγματική οικονομία και των κρατών μεταξύ τους

Γιατί δεν χτυπιέται η ρίζα του προβληματος; 
Πέρα από την κριτική και τις διαπιστώσεις (οι οποίες σημειωτέον είναι εύκολες για εκείνους που δε διαχειρίζονται τα πράγματα) χρειάζονται προτάσεις. Τέτοιες είναι αλήθεια ότι εμφανίζονται συχνά από οικονομολόγους κυρίως και μερικούς πολιτικούς δευτερευόντως. Όμως το κύριο χαρακτηριστικό των περισσοτέρων από αυτές τις προτάσεις είναι ότι δεν είναι ριζοσπαστικές. Μένουν σε μια διατήρηση των υπαρχόντων κανόνων και θεσμών και σε επιμέρους αλλαγές οι οποίες δε θα μπορέσουν όμως να χτυπήσουν τη ρίζα του κακού, αφού αυτή δεν εντοπίζεται με σαφήνεια.

H Ευρώπη περνά την πιο σκληρή δοκιμασία. Η κρίση χρέους έχει χτυπήσει τον πυρήνα της Ευρωζώνης και πλέον στην επιφάνεια έχουν βγει ζοφερά σενάρια για το μέλλον της Ε.Ε.  Η εμμονή της Γερμανίας, που διακατέχεται από το σύνδρομο της Βαϊμάρης, στη σταθερότητα των τιμών κινδυνεύει να τινάξει στον αέρα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, ενώ το περιβόητο μπαζούκας του EFSF αποδεικνύεται νεροπίστολο μπροστά στον όγκο του προβλήματος χρέους, καθώς τα κεφάλαια που διαθέτει χωρίς αμφιβολία δεν είναι επαρκή ούτε για την κάλυψη των αναγκών της Ιταλίας, πολύ περισσότερο δε, της Γαλλίας. 

Ο Βρετανός οικονομολόγος Στέφεν Κινγκ μιλά για τις βεβαιότητες που κατέρρευσαν
Δεν είναι όλοι «νικητές» στην νέα αυτή οικονομική πραγματικότητα, σύμφωνα με τον Στέφεν Κινγκ. Ο βρετανός οικονομολόγος, επικεφαλής αναλυτής της τράπεζας HSBC, σε άρθρο του στην εφημερίδα Independent», καταρρίπτει, όπως ισχυρίζεται, «δέκα οικονομικές πεποιθήσεις που άρχισαν να διατυπώνονται γύρω στο 2007 και σήμερα φαίνεται ότι έχουν αποτύχει παταγωδώς».

Όταν ζούμε διαρκώς κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, αυτές αποκτούν για τη συνείδησή μας την αίσθηση του φυσιολογικού και του αυτονόητου ότι έτσι πρέπει να είναι τα πράγματα. Το ενδεχόμενο αλλαγής των συνθηκών αυτών (ακόμη κι αν είναι δηλητηριώδεις) μας τρομάζει καθώς ο φόβος του άγνωστου που μπορεί να συσσωρεύσει ανεξέλεγκτα δεινά κατακλύζει το μυαλό μας.
Αυτό είναι ένα ανθρωπολογικό δεδομένο το οποίο παίζει ένα τρομακτικό ρόλο στα πράγματα καθώς είναι ο κυρίαρχος λόγος για τον οποίο δεν προχωράμε σε αλλαγή μιας λανθασμένης πορείας και απλά μεταθέτουμε στο μέλλον τις ριζικές αποφάσεις.

Συναγερμός σε Βερολίνο και Παρίσι – Η πολιτική κρίση εκτόξευσε στα ύψη το κόστος δανεισμού κάνοντας απαγορευτική την πρόσβαση στις αγορές
Εξαπλώνεται η κρίση χρέους στη ζώνη του ευρώ αφού τώρα απειλείται ευθέως η Ιταλία που έχει χρέη-μαμούθ, 1,9 τρισ. ευρώ.
Η πολιτική κρίση που έχει ξεσπάσει στη γειτονική χώρα και η καθυστέρηση στην υιοθέτηση μέτρων λιτότητας για να μειωθούν το χρέος και το έλλειμμα προκάλεσαν κερδοσκοπικές επιθέσεις στην Ιταλία που χθες είδε το κόστος δανεισμού της να εκτοξεύεται σε απαγορευτικά επίπεδα.

Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας ονομάζεται στην πραγματικότητα Merkel – τόσο ο σημερινός, όσο και ο επόμενος, είτε προκύψει από μία διαδικασία αντίθετη με το Ελληνικό Σύνταγμα, είτε από εκλογές
“Πιστεύω ότι ένας λαός δεν πρέπει να εκτιμά τίποτα περισσότερο από την αξιοπρέπεια και την ελευθερία της ύπαρξης του – ότι η ντροπή μίας δειλής υποταγής δεν ξεπλένεται με τίποτα…

Οποιοσδήποτε έχει παρακολουθήσει το θέμα ξέρει τι εννοώ. Όποτε απειλείται να έρθουν στο επίκεντρο της προσοχής οι αυξανόμενες εισοδηματικές ανισότητες, μια αξιόπιστη ομάδα υπερασπιστών προσπαθούν να επαναφέρουν την θολούρα. Δεξαμενές σκέψης παρουσιάζουν εκθέσεις σύμφωνα με τις οποίες η ανισότητα στην πραγματικότητα δεν αυξάνεται ή και να αυξάνεται δεν έχει σημασία. Ειδικοί προσπαθούν να εξωραΐσουν το φαινόμενο, υποστηρίζοντας πως το χάσμα δεν εντοπίζεται στην πραγματικότητα ανάμεσα σε λίγους πλούσιους και σε όλους τους υπόλοιπους, αλλά μεταξύ των «εκπαιδευμένων» και των λιγότερο εκπαιδευμένων.

Πως η φαντασίωση του Δ’, «οικονομικού» Ράιχ, καταστρέφει την Ελλάδα, την Ευρώπη και την ίδια τη Γερμανία.
Η Γερμανία βρίσκεται σήμερα στο κρισιμότερο σημείο της ιστορίας της. Θεωρητικώς τουλάχιστον, έχει ιστορική ευκαιρία να αναδειχθεί σε «δημοκρατικό», «καλό» Ηγεμόνα της ηπείρου, ηγούμενη των ευρωπαϊκών λαών στην προσπάθεια να σωθεί η ιδέα της Ευρώπης, της συνεργασίας των λαών της και, μαζί, τα ιστορικής, πανανθρώπινης σημασίας δημοκρατικά, κοινωνικά, πολιτιστικά επιτεύγματα των ευρωπαϊκών λαών μετά τον πόλεμο, από τον επελαύνοντα «ολοκληρωτισμό» των Αγορών.

Πριν από μερικά χρόνια, το μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων Μπάρνι Φρανκ εφηύρε μια εύστοχη φράση για πολλούς συναδέλφους του: «εξοπλισμένοι Κεϊνσιανοί», ορίζοντας εκείνους που πιστεύουν ότι «η κυβέρνηση δεν δημιουργεί θέσεις εργασίας όταν χρηματοδοτεί την κατασκευή γεφυρών ή μια σημαντική έρευνα ή εκπαιδεύει εκ νέου τους εργαζομένους, αλλά όταν κατασκευάζει αεροπλάνα που ποτέ δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στην μάχη, τότε πρόκειται φυσικά για οικονομική σωτηρία».

Δυσάρεστες εκπλήξεις περιμένουν οποιονδήποτε απλό πολίτη επιχειρήσει να εφαρμόσει τα στοιχειώδη μαθηματικά που έμαθε στο σχολείο για να κάνει υπολογισμούς σχετικά με το δημόσιο χρέος της χώρας μας.
Απορεί μάλιστα γιατί δεν χαιρόμαστε ως Ελληνες όταν γίνεται συζήτηση για "κούρεμα", δηλαδή μείωση του δημόσιου χρέους κατά 50% ή 60% ή ακόμη και 80% που προτείνουν κάποιοι στη συζήτηση που γίνεται σε διεθνές επίπεδο.
Η σκέψη του κόσμου είναι απλή: "Χρωστάει η Ελλάδα περίπου 360 δισεκατομμύρια ευρώ. Αν το χρέος αυτό "κουρευτεί" κατά 50%, τότε θα χρωστάμε τα μισά, άρα 180 δισεκατομμύρια".
Αυτό λέει η λογική. Στην πράξη όμως ισχύουν πολύ, απίστευτα πολύ διαφορετικά πράγματα - τουλάχιστον βάσει της "ιστορικής" όπως την αποκαλούσε η κυβέρνηση, συμφωνίας των ηγετών της Ευρωζώνης την 21η Ιουλίου.

Η Βρετανία βυθίζεται καθημερινά στο βάλτο της οικονομικής ύφεσης αποκαλύπτουν πλέον πολιτικοί αναλυτές, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι το ποσοστό των Βρετανών που ζουν στο όριο της φτώχειας έχει φτάσει στα επίπεδα εξαθλίωσης του 1974-77. Τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το Ινστιτούτο Δημοσιονομικών Ερευνών την περασμένη βδομάδα δείχνουν ότι τα τελευταία δύο χρόνια 600 χιλιάδες επιπλέον παιδιά στη Βρετανία ζουν στο όριο της φτώχειας ή και κάτω από αυτό. Ποσοστό που εκτιμάται ότι θα αυξηθεί δραματικά έως το 2020, μεγαλώνοντας το χάσμα μεταξύ των πολύ φτωχών και των πολύ πλουσίων.

Ήταν τιμή μου που καλέστηκα να μιλήσω στην κατάληψη της Wall Street το βράδυ της Πέμπτης. Επειδή η μικροφωνική  (χωρίς καμία ντροπή) απαγορεύεται, και ότι λέω θα πρέπει να επαναλαμβάνεται από εκατοντάδες ανθρώπους έτσι ώστε να μπορούν και οι υπόλοιποι να ακούσουν (γνωστό και ως το «ανθρώπινο μικρόφωνο»), αυτά που στην πραγματικότητα λέω στην Liberty Plaza έπρεπε να είναι πολύ σύντομα. Έχοντας αυτό στο μυαλό, αυτή είναι η ολοκληρωμένη εκδοχή της ομιλίας.

Κάτι συμβαίνει εδώ. Τι ακριβώς δεν είναι σαφές όμως μπορεί, επιτέλους, να δούμε την άνοδο ενός λαϊκού κινήματος το οποίο, αντίθετα προς το Κόμμα του Τσαγιού, είναι οργισμένο με τους σωστούς ανθρώπους.

Όταν ξέσπασαν οι διαδηλώσεις για την Κατάληψη της Γουόλ Στριτ πριν από τρεις εβδομάδες, τα περισσότερα ειδησεογραφικά μέσα χλεύαζαν όταν καταδέχονταν να αναφερθούν σε αυτές. Για παράδειγμα, το Εθνικό Δημόσιο Ραδιόφωνο δεν τις είχε καλύψει καθόλου ως την ένατη μέρα.

«Η Ευρώπη πρέπει να καταλάβει και να επανεξετάσει το ρόλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Δεν μπορείτε να λάβετε περισσότερα δάνεια μόνο για να πληρώσετε το χρέος σας. Πρέπει να υπάρξουν καλύτερες προϋποθέσεις για την πληρωμή του εξωτερικού χρέους σας και οι γαλλογερμανικές τράπεζες να σας βοηθήσουν. Δεν γίνεται οι Ελληνες να υποφέρουν από ανεργία, χαμηλούς μισθούς, κακές συντάξεις, φτώχεια και την ίδια στιγμή να καλούνται να πληρώνουν περισσότερους φόρους, λέει η Αργεντινήερουσιαστής Λάουρα Μοντέρο. Εχουν μερίδιο ευθύνης γιατί σας έδωσαν χρήματα για ν' αγοράσετε προϊόντα από τις δικές τους χώρες», λέει σε συνέντευξη στην «Ε» η πρώην υπουργός Οικονομικών, η γερουσιαστής της Αργεντινής Λάουρα Μοντέρο, που ακόμη και σήμερα ο κόσμος στη χώρα της την αποκαλεί με το μικρό της όνομα.

Ο γνωστός οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν περιγράφει γλαφυρά το Δ.Ν.Τ. για την παρέμβασή του στην Αργεντινή, παρομοιάζοντάς το με «τους γιατρούς του Μεσαίωνα που επέμεναν να προκαλούν αιμορραγία στους ασθενείς τους και επαναλάμβαναν τη διαδικασία αυτή, όταν η απώλεια αίματος επιδείνωνε την κατάστασή τους».
Ακριβώς ίδια μοιάζει μετά από μία δεκαετία η συνταγή της ελληνικής κυβέρνησης και της Τρόικας για την Ελλάδα. Η χώρα αιμορραγεί οικονομικά και ψυχολογικά, αλλά δεν θα αφεθεί ολοκληρωτικά στην τύχη της, πριν οι μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί κύκλοι διασφαλίσουν ότι θα έχουν τις ελάχιστες δυνατές ζημιές από την χρεοκοπία της.

Η Ελλάδα στο επίκεντρο μίας φανταστικής ιστορίας συνωμοσίας, στην οποία συμμετέχουν οι Η.Π.Α. και η Γερμανία, με στόχο την απόκρυψη των προβλημάτων τους, καθώς επίσης την ηγεμονία της πλουσιότερης ηπείρου του πλανήτη

Σημαντική ώθηση στο διεθνές κίνημα συγκρότησης Επιτροπών Λογιστικού Ελέγχου έδωσε το πόρισμα της Επιτροπής από την Ιρλανδία που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 15 Σεπτέμβρη 2011. (Ολόκληρο το κείμενο εδώ)

Οι παλαιοί οικονοµολόγοι µάς διαβεβαίωναν οτι «η Οικονοµία αφορά εξακριβώσιµα γεγονότα, ενώ η Ηθική σχετίζεται µε αξιολογήσεις και υποχρεώσεις». Εµοιαζε έτσι να είναι δυο τελείως ασυσχέτιστες δραστηριότητες η Οικονοµία και η Ηθική πράξη. Βεβαίως, ο ορισµός άφηνε ανοιχτό και το ενδεχόµενο ηθικής «αξιολόγησης» της Οικονοµίας – κι αυτό πράγµατι έγινε. Απ’ τα έξω προς τα µέσα όµως – αναγνωρίζοντας τάχα οτι πρόκειται για δυό ξεχωριστές δράσεις.

Το θαύμα που περίμεναν (ότι ίσως η παγκόσμια οικονομία απογειωθεί βοηθώντας την ευρωζώνη να ξεπεράσει την Κρίση) δεν έγινε και το δηλητήριο το οποίο χορηγούσαν ως φάρμακο (συνδυασμός μεγάλων δανείων στα πτωχευμένα κράτη υπό τον όρο της σμίκρυνσης του εθνικού εισοδήματός τους) απεδείχθη... δηλητηριώδες. Οποία έκπληξις!

Αυτή την εβδομάδα, ο πρόεδρος Ομπάμα είπε το προφανές: ότι οι πλούσιοι Aμερικανοί, πολλοί από τους οποίους πληρώνουν πολύ λίγους φόρους, θα πρέπει να επωμιστούν μέρος του κόστους για τη μείωση του μακροπρόθεσμου ελλείμματος στον προϋπολογισμό των ΗΠΑ. Και Ρεπουμπλικάνοι, όπως ο βουλευτής Πολ Ράϊαν, αντέδρασαν με κραυγές για «ταξικό πόλεμο».

Φυσικά δεν πρόκειται για τίποτε τέτοιο. Αντιθέτως, είναι οι άνθρωποι σαν τον κ. Ράϊαν θέλουν να εξαιρέσουν τους πολύ πλούσιους από το βάρος της ευθύνης για την δημοσιονομική μας βιωσιμότητα, που κάνουν ταξικό πόλεμο.

Ο G.Soros, σε άρθρο της 14ης Σεπτεμβρίου, προτείνει τη χρεοκοπία της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας, επίσης την έξοδο τους από την Ευρωζώνη, σαν τη μοναδική λύση για το ευρώ.

Τι να επιδιώκει αλήθεια το εξέχων μέλος του κλάμπ;

Η Σοσιαλδημοκρατία έφτασε στο απόγειό της ιδεολογικής της ισχύος κατά την περίοδο μετά 1945,αμέσως μετά τον 2ο Π.Π. , έως τα τέλη της δεκαετίας του 1960. Εκείνη την εποχή, αντιπροσώπευε μια ιδεολογία και ένα κίνημα που διαμορφώθηκε για τη χρήση των κρατικών πόρων, ώστε να διασφαλιστεί η ανακατανομή του πλούτου των κρατών προς την πλειοψηφία του πληθυσμού με διάφορους συγκεκριμένους τρόπους: τη διεύρυνση των εκπαιδευτικών και των υγειονομικών εγκαταστάσεων καθώς και των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Με εγγυήσεις για τη διά βίου στήριξη των εισοδημάτων μέσα από τα προγράμματα για την υποστήριξη των αναγκών των μη "οικονομικών ενεργών" ομάδων, ιδιαίτερα των παιδιών και των ηλικιωμένων, και με τα προγράμματα για την ελαχιστοποίηση της ανεργίας.

Πίσω στο 1980, ακριβώς όταν η Αμερική έκανε την πολιτική της στροφή προς τη Δεξιά, ο Μίλτον Φρίντμαν «δάνεισε» τη φωνή του στην αλλαγή μέσα από την διάσημη τηλεοπτική εκπομπή «Free to Choose» («Είσαι ελεύθερος να διαλέξεις»). Από επεισόδιο σε επεισόδιο, ο προσηνής οικονομολόγος ταύτισε την ελεύθερη οικονομία με την προσωπική επιλογή και δύναμη, ως ένα ελπιδοφόρο όραμα που θα απηχούσε και θα ενίσχυε ο Ρόναλντ Ρίγκαν.

Αλλά αυτό ήταν τότε. Σήμερα το «ελεύθερος να διαλέξεις» έχει μεταβληθεί σε «ελεύθερος να πεθάνεις».

Η Standard & Poor's υποβαθμίζει το χρέος των ΗΠΑ, τα κυριότερα χρηματιστήρια στον κόσμο κάνουν βουτιά. Σοβαροί αναλυτές φοβούνται πως θα ξεσπάσει παγκόσμια ύφεση, θα υπάρξουν νέες τραπεζικές καταρρεύσεις και πως θα διαλυθεί η ευρωζώνη, καθώς τα μέτρα λιτότητας απλώς χειροτερεύουν την κατάσταση. Ο Νουριέλ Ρουμπινί, διάσημος καθηγητής στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων Στερν του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, αναρωτήθηκε αυτό το μήνα: «Είναι καταδικασμένος ο καπιταλισμός;» Η απάντησή του «Ίσως».

Αναυδος και βαθύτατα προβληματισμένος ως προς την πραγματική φύση της οικονομικής κρίσης μένει κανείς όταν ρίξει μια ματιά στα στοιχεία που δείχνουν ειδικές μελέτες: σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός όσων έχουν περιουσία προς εκμετάλλευση (εξαιρείται δηλαδή το σπίτι που μένουν οι ίδιοι) που υπερβαίνει το 1 εκατομμύριο δολάρια... αυξήθηκε με την οικονομική κρίση!
Το 2010 δηλαδή αυτοί οι εκατομμυριούχοι ήταν περισσότεροι από το 2007, την τελευταία χρονιά πριν ξεσπάσει η κρίση! Κι όχι μόνο αυτό, αλλά και η συνολική περιουσία τους πέρυσι ήταν μεγαλύτερη παρά ποτέ!

Τα ομόλογα, από μέσον για τη χρηματοδότηση των πολέμων, εξελίχθηκαν στο μονεταριστικό όπλο για την ανάληψη της δημοκρατικής εξουσίας από τους Πολίτες – ενώ η κάποτε απολυταρχική Γαλλία αναδείχθηκε στο πιο φημισμένο θύμα τους

“Τα βαθύτερα αίτια πίσω από τα γεγονότα, τα οποία οδηγούν μία πάμπλουτη, πολλαπλά προικισμένη χώρα, όπως για παράδειγμα την Ελλάδα, στα ελλείμματα και στην υπερχρέωση, είναι η μακροχρόνια έλλειψη εμπιστοσύνης των Πολιτών προς την Πολιτεία – προς την Πολιτική, προς τους Θεσμούς, προς το «πλαίσιο» λειτουργίας (επιχειρηματικό, φορολογικό κα.), καθώς επίσης προς τις πάσης φύσεως υπόλοιπες «εξουσίες» (ΜΜΕ, συνδικαλιστικές οργανώσεις κλπ.).

Πληθαίνουν στο ευρωπαϊκό τύπο τα δημοσιεύματα που επισημαίνουν ότι η ΕΕ χωρίζεται όλο και περισσότερο σε δύο κατηγορίες: στα 17 κράτη-μέλη της ζώνης του ευρώ και στα υπόλοιπα 10 που δεν έχουν υιοθετήσει το κοινό νόμισμα. Η ελληνική χρηματοοικονομική κρίση, επισημαίνουν οι σχολιαστές, έχει παίξει καταλυτικό ρόλο. Επιπλέον εκφράζονται απόψεις ότι Μέρκελ και Σαρκοζί είναι επικίνδυνοι ηγέτες για την Ευρώπη και επισημαίνεται ότι τα πάντα καθορίζονται μετά από διμερή συνάντησή τους.

“Πρέπει να αγαπάμε την αρετή – καλό όμως είναι να γνωρίζουμε πως δεν είναι παρά ένα τέχνασμα, επινοημένο από τους ανθρώπους, για να κάνουν βολική τη συμβίωση τους. Αυτό που αποκαλούμε ηθική δεν είναι παρά ένα εγχείρημα απόγνωσης των ομοίων μας, ενάντια στην παγκόσμια τάξη – η οποία είναι η πάλη, η σφαγή και η τυφλή σύγκρουση των αντίθετων δυνάμεων” (Anatole France).

Aν νομίζετε ότι η κρίση της ευρωζώνης βαθαίνει, τότε δεν ακούτε προσεκτικά την επίσημη ρητορική. Αν ανα­ρωτιέστε πώς γίνεται να ξεπεραστεί μια τόσο παρατεταμένη και βαθιά κρί­ση με έκτακτα μέτρα σαν την αγορά κρατικών ομολόγων από την ΕΚΤ ή τις πολιτικές λιτότητας που στραγγαλίζουν τις οικονομίες και τα νοικοκυριά, τότε κάνετε το μοιραίο λάθος να θεωρείτε ότι η επίσημη οικονομική και πολιτική προβληματική διακατέχεται από την κοινή λογική.

Το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο, από συνοδοιπόρος του παραγωγικού κεφαλαίου και αργότερα συμμέτοχος στα κέρδη, αυτονομήθηκε – αντλώντας πλέον τα κέρδη του από την υπερφορολόγηση των πολιτών, με τη βοήθεια των κυβερνήσεων
Οι εχθροί του πλανήτη είναι οι πλεονασματικές οικονομίες – συγκεκριμένα εκείνες οι βιομηχανικές χώρες, οι οποίες στηρίζουν τα υπερβολικά πλεονάσματα τους αφενός μεν στην εκμετάλλευση, στην καταπίεση καλύτερα των Πολιτών τους, αφετέρου στα τεχνητά υποτιμημένα νομίσματα τους.

Τομή στην ιστορία του καπιταλισμού, η απόφαση μιας ιδιωτικής εταιρείας, της Standard and Poor’s, να υποβαθμίσει την πιστοληπτική ικανότητα των ΗΠΑ, ισχυρότερου κράτους στον κόσμο, συνιστά σταθμό στην μετάβαση από τo καθεστώς “δυτικής δημοκρατίας”, όσης απομένει, στην πολιτικο-οικονομική κυριαρχία του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου, στον δρόμο προς ένα παγκόσμιο “κράτος των τραπεζών”, με ότι αυτό συνεπάγεται για τα κοινωνικά και πολιτικά επιτεύγματα που απήλαυσαν οι ευρωπαϊκοί λαοί μετά την ήττα του Χίτλερ και του φασισμού, το 1945.

Συζητείται μια συμφωνία για να αυξηθεί το ανώτατο όριο του ομοσπονδιακού χρέους. Αν έχει θετική έκβαση, πολλοί σχολιαστές θα δηλώσουν ότι αποφεύχθηκε η καταστροφή. Όμως θα κάνουν λάθος.

Διότι η ίδια η συμφωνία, δεδομένης της πληροφόρησης που είναι διαθέσιμη, είναι καταστροφική, και όχι μόνο για τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα και για το κόμμα του, θα βλάψει μια οικονομία που ήδη βρίσκεται σε ύφεση. Πιθανότατα θα επιδεινώσει και δεν θα βελτιώσει το πρόβλημα του αμερικανικού μακροπρόθεσμου ελλείμματος, και κυρίως, δείχνοντας ότι ο ωμός εκβιασμός λειτουργεί και δεν έχει πολιτικό κόστος, θα σπρώξει την Αμερική στον δρόμο της Μπανανίας.

O Μάικ Χάντσον, διακεκριμένος καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι-Κάνσας, παραχώρησε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στην εκπομπή «Guns and Butter» της Bonnie Faulkner. Παρακάτω δημοσιεύουμε εκτεταμένα αποσπάσματα της μακροσκελούς συνέντευξης, τα οποία αναδεικνύουν με χαρακτηριστικό τρόπο πτυχές της παγκόσμια οικονομικής κρίσης και των ισορροπιών που διαμορφώνονται.

Τώρα όμως είναι πολύ αργά.

Ο Ντάνι Ρόντρικ είναι καθηγητής της Πολιτικής Οικονομίας στο Χάρβαρντ, ένας από τους κορυφαίους οικονομολόγους  στον πλανήτη και ειδικός σε θέματα ανάπτυξης και παγκοσμιοποίησης.

Με αφορμή το τελευταίο  κείμενό του για την Ελλάδα, που παρουσιάζουμε παρακάτω, του ζητήσαμε και μία επιπλέον απάντηση - την οποία και θα βρείτε στο τέλος του εξαιρετικού του κειμένου "The Greek crisis is the result of trying to shield bankers and bondholders while asking workers, retirees and taxpayers to pay the bill" (Dani Rodrik).

Ο νομπελίστας οικονομικός σύμβουλος του έλληνα Πρωθυπουργού, αναλύει τις διεξόδους και τα αδιέξοδα της κρίσης.

Oικονομικές κρίσεις συμβαίνουν. Αυτό μας διδάσκει η παγκόσμια Ιστορία.
Με διαφορετικές μορφές μεν, αλλά, εδώ και πάρα πολλούς αιώνες, οι κρίσεις των οικονομιών έρχονται και παρέρχονται.
Μεσούσης της τωρινής ύφεσης, την οποία η χώρα μας βιώνει με τον πλέον ωμό τρόπο, αναζητήσαμε έναν άνθρωπο που ξέρει πολλά. Κάτοχος του Νομπέλ Οικονομίας του 2001, οικονομικός σύμβουλος του Μπιλ Κλίντον στα μέσα των 90s, ο σήμερα 68χρονος Τζόζεφ Στίγκλιτζ είναι ίσως ο πιο κατάλληλος για να συζητήσει κανείς μαζί του για το πού βρισκόμαστε και πού πάμε.

Αν σας ρωτούσαν ποιο είναι το πιο δημοφιλές μάθημα στο Χάρβαρντ, δύσκολα θα μαντεύατε τη σωστή απάντηση: Είναι οι παραδόσεις του Μάικλ Σαντέλ για την πολιτική φιλοσοφία. Οπου και αν μιλάει, από τη Βοστώνη ως το Τόκιο, τον υποδέχονται σαν ροκ σταρ. Στις διαλέξεις του δεν πέφτει καρφίτσα από ανθρώπους που τρέχουν να ακούσουν πώς θα απαντούσε, π.χ., σήμερα ο Αριστοτέλης στα ηθικά διλήμματα του 2011: Πώς θα πρέπει να κατανεμηθούν τα βάρη της λιτότητας; Ποιες είναι οι ευθύνες των πλουσίων σε μια δίκαιη κοινωνία; Πρέπει να υπάρχουν ηθικά όρια στις αγορές;

«Το λογικότερο είναι τώρα να συμφωνηθεί μια μείωση του χρέους. Όποιος δάνεισε λεφτά στην Ελλάδα, πρέπει να χάσει ένα μεγάλο μέρος τους. Αυτό θα ήταν καταστροφικό για τις τράπεζες, γι' αυτό θα πρέπει να τις βοηθήσουν οι κυβερνήσεις. Μπορεί αυτή η λύση να είναι ακριβή για τη Γερμανία, αλλά έτσι κι αλλιώς θα πρέπει να πληρώσουμε. Κι έτσι θα είχε και η Ελλάδα μια ευκαιρία για μια νέα αρχή»

Εξαιρετικά διδακτική είναι αυτή η ιστορία της προκλητικής πιστοληπτικής υποβάθµισης των κρατικών οµολόγων της Πορτογαλίας από τη Moody's.
Είναι πολλαπλά διαφωτιστική και τινάζει στον αέρα όλα τα προσχηµατικά και αληθοφανή επιχειρήµατα που χρησιµοποιούνται για να δικαιολογήσουν τα µέτρα που εφαρµόζονται και στην Ελλάδα.

Αξίζει επίσης να σηµειωθεί ευθύς εξαρχής και η εξοργιστικά µεροληπτική στάση του ευρωπαϊκού και αµερικανικού Τύπου εναντίον της χώρας µας σε σύγκριση µε τη στάση του απέναντι στην Πορτογαλία.

Το να παρακολουθείς την εξέλιξη του οικονομικού διαλόγου στην Ουάσιγκτον τα τελευταία δυο χρόνια υπήρξε απογοητευτική εμπειρία. Μήνα με το μήνα, η συζήτηση γίνεται όλο και πιο πρωτόγονη: τα διδάγματα της οικονομικής κρίσης του 2008 ξεχάστηκαν με εκπληκτική ταχύτητα, και οι ίδιες ακριβώς ιδέες που μας οδήγησαν στην κρίση - ότι ο κρατικός έλεγχος της οικονομίας είναι κακός, πως ό,τι είναι καλό για τους τραπεζίτες είναι καλό για την Αμερική, και ότι οι περικοπές στην φορολογία είναι το ελιξίριο διά πάσα νόσο - ξανάγιναν κυρίαρχες.
Και τώρα τα οικονομικά της «μετακύλισης» - η ιδέα πως οτιδήποτε αυξάνει τα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων είναι καλό για την οικονομία - κάνουν την μεγάλη τους «επιστροφή».