 Η πολιτική για το νερό στη βάση της προοδευτικής και συμμετοχικής διακυβέρνησης της βιώσιμης ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος, θα πρέπει να είναι ολοκληρωμένη και συμβατή με τις ευρωπαϊκές, διεθνείς και εθνικές νομικές δεσμεύσεις
Καταρχάς, πρέπει να θεωρήσουμε το νερό σαν κυρίαρχο πεδίο δημόσιου και αξιόλογου αγαθού, καθώς το νερό λειτουργεί σαν ένα πεδίο εξωτερικών επιδράσεων και σαν συντελεστής αλληλεπιδράσεων με όλα τα πεδία και τους τομείς που συνδέονται με το περιβάλλον, από το φαινόμενο των κλιματικών αλλαγών και το μικροκλίμα έως τα ζητήματα της βιοποικιλότητας και της ποιότητας ζωής των τοπικών κοινωνιών είναι πεδίο της πολιτικής για το νερό, είναι επίσης συνυφασμένο με πολλές θεματικές και τομεακές πολιτικές όπως η πολιτική του δικτύου Natura καθώς τα ζητήματα της βιοποικιλότητας είναι συναρτημένα τελείως με το νερό και με τις λεκάνες απορροής.
Παράλληλα όμως, η έννοια της ολοκληρωμένης πολιτικής για το νερό, πρέπει να περιλάβει και τα ζητήματα της διαβούλευσης για την τιμολόγηση, για τη χρήση, για την προστασία, όπως επίσης και για τα ζητήματα νομής του νερού.
1. Η πολιτική αυτή θα γίνει ολοκληρωμένη στο βαθμό που αφενός μεν θα υπάρχει ένα χωροταξικό πλαίσιο και μια ολοκληρωμένη χωροταξική πολιτική για το νερό. Πρέπει να σημειώσουμε σαν δύο βασικά πεδία σχεδιασμού αυτής της χωροταξικής πολιτικής αφενός μεν τις περιοχές όπου τα υδάτινα σώματα λειτουργούν χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των διακρατικών συμφωνιών και επίσης κατά δεύτερο λόγο θα πρέπει να δούμε την χωροταξική πολιτική σε περιοχές όπου οι λεκάνες απορροής βρίσκονται απόλυτα στην εθνική επικράτεια όπου και πάλι πρέπει να εντοπίσουμε τις πολιτικές σε περιοχές που εμφανίζουν οξυμένα προβλήματα και σε περιοχές όπου αναδεικνύουν προβλήματα συντήρησης της ποιότητας και της επάρκειας.
2. Ο χωροταξικός σχεδιασμός για να είναι βιώσιμος και αποτελεσματικός θα πρέπει να εμφανίζει μια ανάδραση με ένα εθνικό σύστημα ολοκληρωμένης επιστημονικής παρακολούθησης, με επάρκεια σταθμών και διαδικασιών μέτρησης και με επάρκεια επίσης δημοσιότητας και ανάδειξης των όποιων ζητημάτων που υπάρχουνγύρω από την έρευνα και την επιστημονική παρακολούθηση.
3. Η ολοκληρωμένη χωροταξική πολιτική για το νερό, επίσης συνδέεται με την ολοκλήρωση της συνέργειας και της επαλληλίας των πολιτικών που συνδέονται με την ενεργειακή χρήση του νερού, με την χρήση του νερού για την βιοποικιλότητα, με την παραγωγική χρήση του νερού για τον αγροτικό τομέα κ.ο.κ., και παράλληλα με ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης παραγωγικής και καταναλωτικής υπευθυνοποίησης εξειδικευμένης με ειδικά συστήματα όπως για τους αγρότες, όπως για την αστική χρήση κ.ο.κ.
4. Η χωροταξική πολιτική, θα πρέπει να υποστηριχθεί από ένα σύστημα συσσώρευσης και γονιμοποίησης εμπειριών από το διεθνή χώρο και με την δημιουργία πιλοτικών συστημάτων για το νερό, τα οποία βέβαια θα έχουν έναν διαφορετικό προσανατολισμό, όπως για παράδειγμα όπου υφίσταται η αναγκαιότητα βαλκανικής και μεσογειακής διαβούλευσης και τα διασυνοριακά νερά, καθώς εκεί μπορούμε να αναδείξουμε το ζήτημα του νερού και ως ένα ζήτημα πολιτικό για την διεθνή συνεργασία και για την διεύρυνση αυτής της συνεργασίας, με προοπτική την κατοχύρωση των περιβαλλοντικών standards και των standards επίσης της ειρηνικής ανάπτυξης.
5. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να υπάρξουν εφαρμογές νέας τεχνολογίας, έρευνας και καινοτομίας και στον τομέα της χρήσης και στον τομέα της ανάκτησης, ποσοτικά και ποιοτικά σε σχέση με το νερό, όπως επίσης για κάθε λεκάνη απορροής η ανάπτυξη ολοκληρωμένων μοντέλων διαχείρισης κρίσης.
6. Παράλληλα στο πλαίσιο των περιβαλλοντικών μελετών διαχείρισης των υδατίνων σωμάτων στις προδιαγραφές στις περιοχές του Natura πρέπει να συνυπολογιστούν ζητήματα που συνδέονται με την ανάδειξη των αξιών νερού, με ευελιξία.
7. Εδώ εμφανίζεται σαφώς η ανάγκη για την έρευνα και την ανάδειξη αξιών των υδατίνων σωμάτων, επιφανειακών και υπόγειων, καθώς τα υδάτινα σώματα χαρακτηρίζονται από ποιοτικές διαφορές και συνεπώς και από χρήσεις υψηλότερων ή χαμηλότερων αποδόσεων για τον αγροτικό τομέα, για τον τουρισμό, για την βιοποικιλότητα, για την ύδρευση και για την πολιτιστική ποιότητα των γεωγραφικών ενοτήτων.
Στη χώρα μας υπάρχουν πολλά υδάτινα σώματα που δεν έχουν αναδειχθεί ως αξίες και που τελικά απαξιώνονται μέσα από την διαδικασία της άγνοιας στην λήψη των αποφάσεων τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για την βιώσιμη ανάπτυξη.
8. Σημαντικό ρόλο για την προστασία και την αξιοποίηση των νερών παίζουν τα εθελοντικά συστήματα εξοικονόμησης και ποιότητας, συστήματα τα οποία μπορούν να διαρθρωθούν με πολλά εργαλεία ανάπτυξης όπως τα τοπικά σύμφωνα ποιότητας και επάρκειας νερού, που μπορούν να διασυνδέσουν την παραγωγή και την κατανάλωση του νερού, την εφαρμογή νέων τεχνολογιών στην οικιακή, την γεωργική, την βιομηχανική, την τουριστική χρήση, κ.ο.κ. Γενικότερα μπορούμε να πούμε ότι τις διαδικασίες της περιβαλλοντικής διαχείρισης ποιότητας και πιστοποίησης, το νερό παίζει ένα σημαντικό ρόλο και γι’αυτό θα πρέπει να προωθηθούν τόσο οι συνήθεις και γνωστές περιβαλλοντικές πιστοποιήσεις και σημάνσεις όσο επίσης και άλλα εθελοντικά συστήματα τα οποία μπορούν να έχουν έναν τοπικό ή εθνικό χαρακτήρα και που μπορούν να λειτουργούν σαν παράγοντες προστιθέμενης αξίας, σε σχέση με το νερό.
9. Τέλος πρέπει να σημειώσουμε ότι η προστασία των υδατίνων σωμάτων είναι συνυφασμένη και με την προστασία των δασικών όπως και άλλων συστημάτων. Με άλλα λόγια η πολιτική προστασία του νερού πρέπει να συνδεθεί και με μία διοικητική χαρτογράφηση των πηγών και της ροής των σωμάτων του νερού, συνυφασμένη με τις χρήσεις γης και με όλα τα εργαλεία αποτύπωσης γεωγραφικών δεδομένων και διοικητικής ανάπτυξής τους. Εδώ οπωσδήποτε πρέπει να σημειώσουμε την αναγκαιότητα ολοκλήρωσης του εθνικού κτηματολογίου, την ύπαρξη εθνικού δασολογίου κ.ο.κ.
10. Παράλληλα βέβαια με τα θεσμικά ζητήματα που συνδέονται με την διαχείριση και την προστασία του νερού, θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα εκπαίδευσης των πολιτών, των επιχειρηματιών, και των εργαζομένων για το νερό, όπως επίσης και των αρχών. Αναγκαία είναι η διαβούλευση, μέσα από ευαισθητοποίηση και από την περιβαλλοντική εκπαίδευση που να συμπληρωθεί με μηνύματα επικοινωνιακά.
11. Τέλος θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η πολιτική για το νερό πρέπει να συνδεθεί με έναν πολιτικό διάλογο για τους θεσμοθετημένους πόρους για την πολιτική αυτή. Αυτό πρέπει να ληφθεί σαν πρωτοβουλία σε υψηλό πολιτικό επίπεδο.
Από τώρα πρέπει να χαρτογραφήσουμε τους πόρους, του αναγκαίους μαζί με τις δυναμικές πολιτικές σε σχέση με το νερό. Για παράδειγμα πρέπει να εκτιμήσουμε πόσο είναι το κόστος για την ολική ανάκτηση της ποιότητας και της ποσότητας, για τα έργα υποδομής και προστασίας των υδάτινων σωμάτων, τα μεγάλα έργα που χρειάζονται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
17 Ιουλίου 2008
Γιάννης Ζήσης, Δημοσιογράφος – συγγραφέας
Μέλος της γραμματείας της Μ.Κ.Ο. Σόλων
|
