|
Ο κύκλος αυτός περιλαμβάνει βασικά όλη τη δυναμική που αναπτύσσεται γύρω από την πολιτισμική και πολύπλευρη ενσωμάτωση της αρχής και της πολιτικής της βιωσιμότητας, της αειφορίας και της προστασίας του περιβάλλοντος.
Με αυτό τον κύκλο ολοκληρώνονται τα νομικά, τα πολιτικά και τα κοινωνικά στάδια ωρίμανσης της περιβαλλοντικής διακυβέρνησης.
Είναι ο κύκλος που ολοκληρώνει την περιβαλλοντική προσαρμογή της οικονομίας, της επιχειρηματικότητας και της ποιότητας της ζωής.
Σ’αυτή τη φάση η προστασία του περιβάλλοντος και η ποιότητα της ζωής γίνονται θέμα του καθενός, γίνονται θέμα της κοινωνίας και φυσικά της οικονομίας. Φεύγουμε έτσι από τα στενά πλαίσια πλέον της τήρησης του νόμου και περνάμε στην πολιτισμική και οικονομική ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διακυβέρνησης στην καθημερινότητα και στην οικονομική αγορά.
Αν θέλουμε να περιγράψουμε ολοκληρωμένα τη φάση αυτού του κύκλου, μπορούμε να του δώσουμε τον τίτλο της γενικής και τοπικής συστημικής ανάπτυξης και ανάδειξης της ταυτότητας ενός στόχου σε όλες τις κλίμακες μεγέθους. Το «σκέψου παγκόσμια και δράσε τοπικά» κατασταλάζει με πληρότητα σ’ αυτόν τον κύκλο.
Σ’αυτό θα επανέλθουμε αργότερα. Αξίζει όμως εδώ να σημειώσουμε ότι η συστημική ανάπτυξη ταυτότητας και η ανάδειξή της είναι συνυφασμένη τελικά με τις ιδιαιτερότητες, με τις ανάγκες και με τους τρόπους που είναι οικείοι και λειτουργικά ορθοί σε ένα τόπο.
Εδώ συνεκτιμώνται πλέον με γόνιμο τρόπο όλες οι συστημικές όψεις όπως τις αντιμετωπίσαμε στην προσπάθεια ορισμού του περιβάλλοντος και της βιωσιμότητας. Γίνεται επένδυση στην ποιότητα και στη φέρουσα ικανότητα, και έτσι δημιουργούνται προστιθέμενες αξίες για το περιβάλλον, την ποιότητα της ζωής και την ανάπτυξη.
Πώς όμως γίνεται αυτό; Πρωταρχικά υπάρχει ένα μοντέλο διαβούλευσης για την ατζέντα και δράση 21. Στο μοντέλο αυτό η τοπική κοινωνία, οι φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και η πλειάδα των εκφραστών των «κύριων ομάδων» (όπως λέγονται στην διακήρυξη του Ρίο), συμμετέχουν με δημοκρατικές αλλά και με αποτελεσματικές διαδικασίες στο σχεδιασμό και στις πρωτοβουλίες υλοποίησης του σχεδιασμού.
Τί έχουν όμως να αντιμετωπίσουν, ποια είναι τα βασικά προβλήματα, πάνω στα οποία αναδεικνύονται σαν σημαντικοί οι δείκτες της βιώσιμης ανάπτυξης;
Εδώ θα αναγκαστούμε να αναφέρουμε σύντομα τον όρο «εξωτερικές επιδράσεις, οικονομίες ή επιβαρύνσεις», καθώς αυτός αναδεικνύει τη συνθετότητα των ζητημάτων της ανάπτυξης και της οικονομικής δραστηριότητας, την ένταση και την ποιότητα των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των συστημάτων, οικονομικών ή άλλων.
Αναδεικνύει επίσης αυτός ο όρος τη στρέβλωση ή την ποιοτική δυναμική των αγορών, τον ποιοτικό προσανατολισμό τους. Μέσα στις αγορές λειτουργούν τελικά δείκτες προσανατολισμού που αναδεικνύονται ως δείκτες προσανατολισμού στην ποιότητα της ζωής και στην πραγματική ευημερία. Ακόμη μέσα στο μοντέλο της ανάπτυξης υπάρχουν κοινωνικές, περιβαλλοντικές και λειτουργικές στρεβλώσεις, δηλαδή η ίδια η αγορά λειτουργεί υπό το βάρος τέτοιων στρεβλώσεων.
Ταυτόχρονα όλη αυτή η ανάλυση στηρίζεται στην ανάγκη της κοινωνίας, του ανθρώπου αλλά και της ζωής μέσα στη φύση να ανακτήσει την ποιότητά της και την υγεία της.
΄Ετσι είναι φανερό ότι η κοινή ωφέλεια και τα δίκτυά της αποτελούν για παράδειγμα ένα δείκτη βιώσιμης ανάπτυξης.
Η ανάκτηση των δημόσιων, των ελεύθερων και αδιαίρετων αγαθών που έχουν έναν μερισματικό χαρακτήρα, που συνδέονται δηλαδή με τον κοινωνικό μερισμό τους, αποτελεί ένα βασικό πεδίο, μια βασική πηγή για την τελική διαμόρφωση και τον προσδιορισμό δεικτών βιώσιμης ανάπτυξης, για την κοινωνία, την οικονομία και τη φύση.
Μέσα στα μοντέλα εκτίμησης και τους δείκτες πρέπει να συμπεριλάβουμε τον εθελοντισμό, την κοινωνική οικονομία , τους κύκλους εταιρικής και κοινωνικής ευθύνης, τις εθελοντικές συμφωνίες και δεσμεύσεις που αναδεικνύουν τελικά την πρωτοβουλιακή κατάκτηση και κατεύθυνση προς τη βιωσιμότητα και την βιώσιμη ανάπτυξη.
Σίγουρα όλα αυτά πρέπει να συνυφανθούν με την διατήρηση κάποιων οικονομικών μεγεθών ή καλύτερα με την αποσύνδεση της ευημερίας από τις υλικές ροές, την υπολειματικότητα της οικονομικής παραγωγής και κατανάλωσης και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος.
Εδώ βλέπουμε πως η βιωσιμότητα συνδέεται αφενός μεν με την φέρουσα ικανότητα και αφετέρου με την αποσύνδεση των οικονομικών δράσεων από την υπολειμματικότητα και τον υλικό χαρακτήρα των οικονομικών προϊόντων. Η βιώσιμη ανάπτυξη σαφώς κατευθύνεται σε πιο άυλες μορφές παραγωγής, προς την ελαχιστοποίηση του ρόλου των υλικών υποπροϊόντων και δράσεων, ενώ παράλληλα στοχεύει στη διατήρηση των οικονομικών μεγεθών και της ευημερίας.
Σ’αυτή την κατεύθυνση στοχεύει τελικά η καινοτομία και η έρευνα για νέα υλικά ή για μια οικονομία που θα συντίθεται όλο και πιο πολύ από δίκτυα και νέες υπηρεσίες.
Είναι φανερό για παράδειγμα ότι η κοινωνία της πληροφορίας ελαχιστοποιεί τις ανάγκες μας σε χρήση εντύπων, σε υλικά που προέρχονται από το ξύλο ή από συνθετικά προϊόντα. Επίσης ελαχιστοποιεί τις συγκοινωνιακές ανάγκες μας. Δυστυχώς όμως είναι επίσης φανερό ότι η μεγέθυνση των καταναλωτικών αναγκών και στόχων αλλά και οι νέες προοπτικές για απασχόληση όπως και τεχνολογικές εφαρμογές ανοίγουν ταυτόχρονα νέα πεδία για κατανάλωση, για παραγωγή και χρήση υλικών που επιδρούν αρνητικά στο περιβάλλον και μας οδηγούν τελικά σ’ένα αρνητικό ισοζύγιο για την βιωσιμότητα.
Τα ΜΜΕ διαδραμματίζουν ένα αρνητικό ρόλο με το διαφημιστικό μοντέλο του υπερκαταναλωτισμού. Ορόλος αυτός αντισταθμίζεται από τον ρόλο των ΜΚΟ και των θεσμικών ρυθμίσεων γύρω από το περιβάλλον.
Στον κοινωνικό και οικονομικό κύκλο της βιώσιμης ανάπτυξης αναδεικνύεται η πολυπλοκότητα των θεμάτων, ο πολυμερής χαρακτήρας των δρώντων και η πολλαπλότητα των δράσεων.
Μέσα σε αυτόν τον κύκλο τα ΜΜΕ, οι τοπικές κοινωνίες, οι θεσμοί τους, και οι ΜΚΟ, καλούνται να αναλάβουν την ευθύνη τους εθελοντικά και να δράσουν σύμφωνα με αυτήν, με ποιότητα και αποτελεσματικότητα για την προστασία του περιβάλλοντος και την βιώσιμη ανάπτυξη.
Συνόψιση συμπεράσματος
Η ολοκλήρωση της τοπικής περιβαλλοντικής διακυβέρνησης πρέπει να βασιστεί στην συνεργασία των Θεσμικών Σχημάτων Τοπικής & Περιβαλλοντικής διακυβέρνησης με τα ενεργητικά σχήματα της κοινωνίας των πολιτών. Έτσι θα αναπτυχθούν οι θετικές στάσεις, θα αμβλυνθούν οι κίνδυνοι & και θα αντιμετωπισθούν με ωριμότητα τα κρίσιμα σημεία. Το δρομολόγιο των κυρίων ομάδων, η ανάπτυξη της τοπικής κοινωνικής & περιβαλλοντικής ευθύνης, το τοπικό σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης, την αντιμετώπιση των εμποδίων, την ανταλλαγή εμπειριών, την εφαρμογή των νόμων και την καλή διοίκηση, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τελικά την τοπική δράση 21. Η τοπική δράση 21 συνδέεται με την συστηματική τοπική ανάπτυξη και ανάδειξη ταυτότητα, τηνδιαχείριση των εξωτερικών επιδράσεων (external spillover) και την κοινωνική & οικονομική ανάκτηση της ποιότητας του περιβάλλοντος.
Σ’ όλη αυτή την διαδρομή τα ΜΚΟ και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ΜΜΕ) επιδρούν καταλυτικά.
Τα ΜΜΕ προσανατολίζουν την σχετική εξέλιξη από τους τέσσερις βραχίονές τους:
1. τον ειδησιογραφικό πολιτικό
2. τον ενημερωτικό & μορφωτικό
3. τον ψυχαγωγικό
4. τον διαφημιστικό
Ο ρόλος των ΜΜΕ δεν είναι πάντα εποικοδομητικός γι’ αυτό και απαιτείται η αυτοδέσμευση τους, η εφαρμογή της κοινωνικής περιβαλλοντικής ευθύνης και η συνεργασία του με το τοπικό παρατηρητήριο βιώσιμης ανάπτυξης.
|
